اچ پی وی ۱۶ چیست؟ معنی مثبت شدن، خطر سرطان و پیگیری

HPV 16 (اچ پی وی ۱۶) یکی از انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی است؛ یعنی اگر سال‌ها در بدن بماند، می‌تواند به تغییرات سلولی و در نهایت به سرطان برسد. ولی «پرخطر» به معنی «سرطان‌دار» نیست. بیشتر عفونت‌ها خودبه‌خود پاک می‌شوند و فقط عفونتی که ماندگار شود جدی است.

اگر نتیجه‌ی آزمایش‌تان را همین حالا گرفته‌اید و نگران‌اید، این نگرانی کاملاً طبیعی است. نکته‌ی اصلی این است: مثبت شدن یعنی «پیگیری»، نه «بیماری قطعی».

پرونده‌ی شما در مطب محرمانه می‌ماند و اگر دوست دارید، می‌توانید بدون گفتن نام تلفنی سؤال بپرسید. برای وقت معاینه با مطب تماس بگیرید.

اچ پی وی ۱۶ چیست؟

HPV گروهی بزرگ از ویروس‌هاست؛ NCI بیش از ۲۰۰ نوع را نام می‌برد. انواعی که از راه جنسی منتقل می‌شوند به دو دسته‌ی کم‌خطر و پرخطر تقسیم می‌شوند.

شماره‌ها فقط اسم نوع ویروس‌اند. NCI دوازده نوع را پرخطر می‌داند و می‌گوید دو نوع از آن‌ها، ۱۶ و ۱۸، مسئول بیشتر سرطان‌های مرتبط با HPV هستند.

بنابراین «HPV 16» یعنی یک نوع مشخص از این ویروس‌ها، با همان رفتار سرطان‌زای بالقوه. چیزی مثل «تیپ ۱۶ اچ پی وی» یا «HPV نوع ۱۶» هم دقیقاً همین است.

چرا HPV 16 «پرخطر» حساب می‌شود؟

دلیلش آمار است، نه خودِ ویروس به‌تنهایی. WHO می‌گوید دو نوع ۱۶ و ۱۸ حدود ۷۶ درصد سرطان‌های دهانه‌ی رحم را سبب می‌شوند.

سازوکارش هم این است: وقتی سیستم ایمنی نتواند عفونت پرخطر را کنترل کند و ویروس سال‌ها بماند، سلول‌ها آرام‌آرام تغییر می‌کنند. NCI می‌گوید اگر درمان نشود، این تغییرات می‌تواند به پیش‌سرطانی و بعد سرطان برسد.

خبر مهم‌تر این است که این مسیر کند است. WHO می‌نویسد معمولاً ۱۵ تا ۲۰ سال طول می‌کشد تا سلول‌های غیرطبیعی سرطان شوند، و در افرادی با ایمنی ضعیف (مثل HIV درمان‌نشده) ممکن است ۵ تا ۱۰ سال باشد. یعنی فرصت زیادی برای تشخیص و پیگیری هست.

ارسال عکس برای بررسی پزشکتا ۵ عکس بفرستید؛ نتیجه با پیامک به شما اطلاع داده می‌شود.شروعبستن

HPV 16 چه سرطان‌هایی می‌سازد؟

NCI شش سرطان را به HPV مرتبط می‌داند: دهانه‌ی رحم، مقعد، اوروفارنکس (قسمت میانی گلو)، آلت تناسلی مردان، واژن و فرج. توضیح هر کدام در HPV و سرطان‌های مرتبط آمده است.

این‌ها شایع‌ترین نتیجه‌ی عفونت نیستند. بیشتر عفونت‌ها پیش از رسیدن به این مرحله پاک می‌شوند. آنچه نگران‌کننده است ماندگاری چندساله‌ی نوع پرخطر است.

آیا HPV 16 علامت دارد؟ زگیل هم می‌سازد؟

معمولاً نه. NCI صراحتاً می‌گوید عفونت با HPV پرخطر خودش علامتی ندارد؛ علامت (مثل توده یا خونریزی) فقط وقتی پیدا می‌شود که پس از سال‌ها ضایعه‌ی پیش‌سرطانی یا سرطان ایجاد شده باشد.

طبق NCI، بیشتر زگیل‌های تناسلی از انواع کم‌خطر ۶ و ۱۱ هستند. پس اگر زگیل روی پوست دارید، لزوماً علامت HPV 16 نیست.

زگیل را از روی ظاهر نمی‌شود با اطمینان تشخیص داد؛ NHS می‌گوید پزشک معمولاً با دیدن ضایعه تشخیص می‌دهد. اگر برجستگی یا گوشت اضافه‌ای دارید، زگیل تناسلی در مردان یا گوشت اضافه در ناحیه‌ی تناسلی را بخوانید و معاینه شوید.

HPV 16 چطور منتقل می‌شود؟

NCI می‌گوید HPV با هر تماس نزدیک پوست با پوست منتقل می‌شود، مثل رابطه‌ی جنسی. استفاده‌ی درست از کاندوم احتمال انتقال را کم می‌کند ولی کامل جلوگیری نمی‌کند.

درباره‌ی راه‌های غیرجنسی، توضیح جداگانه در انتقال غیرجنسی زگیل تناسلی آمده است.

یک نکته‌ی آرامش‌بخش: NHS می‌گوید مثبت بودن HPV لزوماً به معنی رابطه‌ی تازه‌ی شریک جنسی نیست و ممکن است سال‌ها بعد از آخرین شریک جدید هم پیدا شود. پس لازم نیست نتیجه را به رفتار شریک جنسی ربط دهید.

معنی مثبت شدن HPV 16 در زنان چیست؟

اگر در غربالگری دهانه‌ی رحم HPV پیدا شده، NHS دو حالت را توضیح می‌دهد. اگر ویروس هست ولی سلول غیرطبیعی نیست، یک سال بعد دوباره آزمایش می‌شود و اگر هنوز مثبت بود یک سال دیگر. اگر بعد از دو سال هم ماند، کولپوسکوپی لازم می‌شود.

اگر همراه ویروس تغییر سلولی هم دیده شود، مستقیم کولپوسکوپی (نگاه دقیق‌تر به دهانه‌ی رحم) خواسته می‌شود. NHS می‌گوید تغییرات سلولی تا زمان نوبت کولپوسکوپی بدتر نمی‌شوند.

این پروتکل بریتانیاست؛ در ایران مسیر را پزشک تعیین می‌کند، ولی منطقش یکی است: ویروس را رصد می‌کنیم و فقط وقتی به سلول‌ها آسیب زد دخالت می‌کنیم. WHO هم می‌گوید درمان ضایعه‌ی پیش‌سرطانی معمولاً کوتاه است و ناراحتی محدودی دارد.

معنی HPV 16 مثبت در مردان چیست؟

در مردان وضع فرق دارد، چون برای ویروس در آلت تناسلی غربالگری معمول وجود ندارد. مطالعه‌ی Sudenga و همکاران روی مردان سه کشور می‌گوید HPV در مردان شایع است و بیشترشان عفونت را طبیعی پاک می‌کنند، ولی بخشی از آن‌ها بیماری مرتبط پیدا می‌کنند.

عملاً در مرد بدون علامت، معاینه‌ی پزشک مهم‌تر از جست‌وجوی تست است. مردان گروه پرخطر (مثلاً مردانی که با مردان رابطه دارند یا HIV دارند) ممکن است پاپ‌اسمیر مقعدی لازم داشته باشند؛ NCI به آن اشاره می‌کند.

اگر علامت دارید (برجستگی، زخم، خونریزی) یا نگران ضایعه‌ای هستید، علائم زگیل تناسلی پرخطر در مردان و زنان را ببینید و معاینه شوید.

اگر شریک جنسی‌ام HPV 16 دارد، من چه کنم؟

اگر می‌پرسید «طرف مقابل HPV 16 داشته، من بدون علامت و معاینه‌ی نرمال هستم؛ آلوده شده‌ام؟»، جواب صادقانه این است که احتمال دارد، ولی بدون علامت بودن و نرمال بودن معاینه به‌تنهایی آلودگی را رد نمی‌کند، چون عفونت اغلب علامتی ندارد.

برای زنان راه عملی، غربالگری دهانه‌ی رحم است؛ NCI تست HPV و پاپ‌اسمیر را هر دو برای این کار نام می‌برد. برای مردان، معاینه‌ی پزشک ارزش بیشتری دارد.

اینکه چه آزمایشی و چه زمانی مناسب است، به شرایط شما بستگی دارد و بهتر است با پزشک تعیین شود.

HPV 16 درمان دارد؟ آیا از بین می‌رود؟

برای خودِ ویروس دارویی که آن را از بدن پاک کند وجود ندارد. اما خبر خوب اینجاست که لازم هم نیست: WHO می‌گوید در بیشتر موارد سیستم ایمنی ویروس را طبیعی پاک می‌کند و NCI این را معمولاً ظرف یکی دو سال می‌داند.

آنچه درمان می‌شود، پیامدهاست: ضایعه‌ی پیش‌سرطانی دهانه‌ی رحم با روش‌هایی مثل سرمازدایی یا برداشتن بخش کوچکی از بافت (طبق WHO)، و زگیل‌ها با درمان‌هایی که NHS شرح می‌دهد. NHS می‌گوید زگیل گاهی خودش ظرف ۶ ماه از بین می‌رود و هر درمانی را پزشک تجویز می‌کند.

برای پاک شدن HPV با مکمل‌های «تقویت ایمنی» شواهد معتبری وجود ندارد. چیزی که شواهد دارد، سیگار است: WHO سیگار را از عوامل پیشرفت به سرطان می‌داند و سیگار نکشیدن را از راه‌های کم کردن خطر می‌شمارد.

چه چیزهایی خطر پیشرفت را بیشتر می‌کنند؟

WHO چند عامل را نام می‌برد: درجه‌ی سرطان‌زایی خودِ نوع ویروس، وضعیت ایمنی، وجود عفونت‌های مقاربتی دیگر، تعداد زایمان، سن کم در اولین بارداری، استفاده از روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری و سیگار.

چیزی که در دست شماست، ترک سیگار و پیگیری منظم است.

اگر ایمنی‌تان ضعیف است (مثلاً HIV)، WHO می‌گوید پیشرفت می‌تواند سریع‌تر باشد و غربالگری باید زودتر شروع شود.

واکسن HPV چقدر کمک می‌کند؟

واکسن‌های امروزی از جمله Gardasil 9 در برابر HPV 16 محافظت می‌کنند؛ NCI می‌گوید این واکسن در برابر نُه نوع شامل ۱۶ و ۱۸ و ۳۱ و ۳۳ و ۴۵ و ۵۲ و ۵۸ و نیز ۶ و ۱۱ (عامل بیشتر زگیل‌ها) اثر دارد.

بیشترین محافظت وقتی است که واکسن پیش از تماس با ویروس تزریق شود. NCI تزریق در ۹ تا ۱۲ سالگی را توصیه می‌کند و می‌گوید تا ۲۶ سالگی هم توصیه می‌شود؛ بعد از ۲۶ سالگی معمولاً اثر کمتری دارد چون فرد احتمالاً قبلاً با ویروس روبه‌رو شده است.

واکسن جای غربالگری را نمی‌گیرد. NHS هم می‌گوید حتی پس از واکسن، حضور در غربالگری دهانه‌ی رحم لازم است. برای جزئیات واکسن، واکسن زگیل تناسلی (گارداسیل) را بخوانید.

کِی باید به پزشک مراجعه کنم؟

در این موارد معاینه را عقب نیندازید:

• آزمایش HPV شما مثبت شده و پزشک هنوز برنامه‌ی پیگیری نداده است.
• پاپ‌اسمیر یا نتیجه‌ی غربالگری شما غیرطبیعی بوده است.
• برجستگی، زگیل، زخم یا خونریزی غیرعادی در ناحیه‌ی تناسلی، مقعد یا دهان دارید.
• ایمنی شما ضعیف است (مثلاً HIV یا پیوند عضو) و هیچ‌وقت غربالگری نشده‌اید.
• شریک جنسی‌تان HPV پرخطر دارد و شما نمی‌دانید چه آزمایشی لازم است.

اگر دودل هستید، با مطب تماس بگیرید. سؤال تلفنی بدون گفتن نام و پرونده‌ی محرمانه حق شماست.

— دکتر عباس انتظاری، متخصص پزشکی اجتماعی و طب پیشگیری