سندروم تخمدان پلي کيستيک (Poly Cystic Ovarian Syndrome-PCOS)، يکي از اختلالات شايع غدد درون ريز در زنان است که حدود 15-10 درصد از آنان را در سنين باروري مبتلا ميسازد. اين سـندرم بـا تظـاهرات باليني متنوعي از قبيل قطع خونريزي قاعدگي (آمنـوره)، خـونريزي غيرعملکردي رحم، عدم تخمک گذاري و چاقي و آکنه و هیرسوتیسم یا پرموئی آشکار ميشـود.

تخمدان پلی کیستیک و جوش صورت

یکی از تظاهرات بسیار آزار دهنده سندروم تخمدان پلی کیستیک، جوش صورت و بدن است. آکنه ناشی از تداخل عملکرد هورمون ها و دیگر مواد روی غدد چربی پوست (غدد سباسه) و فولیکول مو است. این عوامل منجر به بسته شدن منافذ شده و منجر به بروز ضایعه می شود.

ضایعات آکنه معمولاً روی صورت، گردن، پشت، سینه و شانه ها ایجاد می شود. اگرچه آکنه معمولاً به طور جدی سلامتی را تهدید نمی کند، ولی می تواند باعث بروز هیجانات عاطفی شود. در آکنه شدید ممکن است جوشگاه (جای ترمیم زخم، اسکار) برای همیشه باقی بماند.

از جمله پيامدهاي روانـي ايـن سـندرم نيـز ميتوان بـه اضـطراب وافسردگي اشاره نمود. تحقيقات نشان  داده اند كيفيت زنـدگي زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلي کيستيک در مقايسه با افراد سالم و حتي در مقايسه با مبتلايان به ديگر بيماري هـاي زنـان، پـايين تـر است.

آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک سبب بروز جوش می شود؟

بدن بر اساس پیام هایی که از غده هیپوفیز دریافت می کند، مقادیری از هورمون های استروژن، پروژسترون و تستوسترون را تولید می کند. سندرم تخمدان پلی کیستیک چنین پیام هایی را مختل می کند. در صورتی که پیام های مناسبی از غده هیپوفیز دریافت نشود، مقدار استروژن و پروژسترون کاهش و مقدار تستوسترون افزایش می یابد. این وضعیت می تواند از تخمک گذاری جلوگیری کرده و علائمی از جمله آکنه یا جوش را ایجاد کند.

درمان جوش ناشی از کیست تخمدان چیست؟

دارو های بدون نسخه ای که جهت درمان جوش مصرف می شوند، اغلب شامل بنزویل پروکسید، سالیسیلیک اسید و گوگرد هستند. با اینکه این عناصر می توانند به درمان جوش ها با شدت خفیف کمک کنند اما معمولا جهت درمان جوش های ناشی از تغییرات هورمونی کافی نیستند. تنها راه از بین بردن جوش های ناشی از سندرم تخمدان پلی کیستیک درمان عدم تعادل هورمونی است. در صورت ابتلا به این نوع جوش ها باید به یک پزشک متخصص جوش مراجعه شود. او یک یا بیش از یکی از دارو های زیر را تجویز خواهد کرد:

1- دارو های خوراکی پیشگیری از بارداری

گاهی اوقات این دارو ها جهت درمان جوش های ناشی از عدم تعادل هورمونی استفاده می شوند. با این حال همه این دارو ها چنین اثری نخواهند داشت.

2- دارو های ضد آندروژن

این دارو های تجویزی مقدار هورمون تستوسترون را کاهش می دهند. با اینکه تستوسترون هورمونی مردانه است اما زنان نیز مقدار کمی از آن را در بدن خود دارند. گاهی اوقات سندرم تخمدان پلی کیستیک یا دیگر اختلالات هورمونی سبب تولید بیش از حد این هورمون در بدن می شوند. این وضعیت سبب افزایش تولید سلول های پوستی و سیبوم شده که آن نیز به بروز جوش یا آکنه منجر می گردد.

رتینوئیدها انواع بدون نسخه دارو های رتینوئید اغلب برای رفع چروک ها و کمک به یکنواختی رنگ پوست مصرف می شوند. با این حال، در صورت ابتلا به جوش های ناشی از این سندرم باید از مصرف انواع بدون نسخه این دارو ها صرف نظر کرده و جهت دریافت انواع قوی تر به یک متخصص مراجعه کرد.

کنترل جوش ها با رژیم غذایی

برخی تحقیقات نشان داده اند که مواد غذایی ناسالم همچون سیب زمینی سرخ شده و شکلات به تنهایی نمی توانند به بروز جوش منجر شوند. در حال حاضر تحقیقات بیشتر بر روی چگونگی التهاب زایی مواد غذایی تمرکز دارند. التهاب مخصوصا در صورتی که با عوامل خطر دیگری از جمله سندرم تخمدان پلی کیستیک همراه باشد، می تواند منجر به بروز جوش شود. برخی مواد غذایی خواص ضد التهابی دارند که در پایین به تعدادی از آن ها اشاره شده است:

✅ گوجه

✅ کلم

✅ اسفناج

✅ بادام زمینی

✅ گردو

✅ روغن زیتون

✅ زرد چوبه

از طرف دیگر برخی مواد غذایی التهاب زا هستند که شامل موارد زیر می شوند:

⛔ گوشت های قرمز

⛔ آرد سفید

⛔ دسر های شیرین

هر چند كه به نظر  ميرسد نقش عوامل بيوشيميايي و متابوليک و همچنين مسائل جسمي نظيـر نابـاروري و بي نظمـي قاعدگي در افت كيفيت زندگي مبتلايان به اين سـندرم مؤثر باشـد؛ اما مسائل ديگـري نظيـر خطـرات مـرتبط بـا سـلامتي و تظـاهرات جسمي نظير تغييرات ظاهر فـرد و بـه ويژه چـاقي و هيرسوتيسـم، آکنه، ريزش مو و يـا تظـاهرات روانـي شـايعي همچـون اضـطراب وافسردگي، مي تواند سبب کاهش معنـي دار در سـلامت جسـماني و رواني و حتي رضايت جنسي اين افراد شود.

دانشمندان در مطالعات گوناگون دريافته اند که ضایعات پوستی در سندرم تخمدان پلي کيستيک نظیر آکنه و پرموئی مي تواند سبب کـاهش قابـل توجـه کيفيت زندگي و رضايت جنسي گردد. از آنجا كـه ايـن بيمـاري زنـان را در سنين باروري يعني زماني كه ايشان درسنين ازدواج و همسـر يـابي هستند، درگير مي نمايد بنابراين مي تواند منجر به ايجـاد اخـتلالات رواني متعددي در زنان مبتلا شود.

كاهش كيفيت زنـدگي ايـن زنان با ايجاد اختلال در زمينه هايي نظير سلامت عمومي ،محدوديت هاي ناشي از سلامت روانـي، عملكـرد اجتمـاعي، كـاهش سطح انرژي و احساس سلامت رواني نيز مرتبط است.

همچنین وجود جوش های چرکی در صورت و بدن و پرمویی در اکثر زنان باعث ایجاد احساس ترس و نا امنی و عدم اعتماد به نفس می گردد. در گروهی از زنان این علائم باعث انزوای اجتماعی یا افسردگی شدید می گردد.

مطالعات نشان داده است که متاسفانه اکثر مواقع به کیفیت زندگی زنان مبتلا به این بیماری در نظر گرفته نمی شود که خود این پدیده مسبب تشدید بیماری و یا علائم آن نظیر آکنه و جوش های چرکی صورت و بدن، پرموئی و آزار و اذیت مظاعف برای بیمار می شود.

انجمن طب پیشگیری آمریکا پيشنهاد کرده است، تمامي زنان مبتلا به PCOS بايستي از نظر اختلالات قنـد و چربـي غربالگري شوند. شيوع بالاي افسردگي در اين زنان ايجاب مي نمايـد كه تمامي اين بيماران بايد مورد ارزيابي هاي اوليه از نظـر اخـتلالات رواني نيز قرارگيرند و درصورت لـزوم بـه مورد مشاوره روانپزشكي نیز قرار گیرند.

با توجه به شيوع بالا و پيامدهاي جدي روانـي ايـن بيمـاري و بـاتوجه به اين كه در صورت تشخيص مناسـب، گزينـه هاي درمـاني مؤثري جهت درمان اين بيماران در دسترس است، پزشـکان و ارائـه دهندگان مراقبت هاي بهداشتي، بايد به منظور ارائه مراقبتهاي جامع تر به زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلي کيستيک، ابعاد رواني ـ اجتماعي اين بيماري را بدون توجه به شدت علائم و يا پاسخ بـه درمان مورد توجه قرار داده و درک بهتر و آگاهي بيشتري نسبت به آن داشته باشند. اين مسئله سبب خواهد شـد كـه بيمـاران مبتلا به اين سندرم نيز بتوانند از كيفيت زندگي بالاتري سود برند.

مطالعات نشان داده است اگرچه تمامي نشانه هاي باليني PCOS شامل قطع قاعدگي(آمنوره)، طولاني شدن فواصل قاعدگي(اليگومنـوره)، هيرسوتيسـم، چاقي، كاهش قدرت باروري و آكنه و جوش های صورت و بدن در كاهش سطح كيفيت زنـدگي افراد مبتلا مؤثرند.

اما نقش هـر يـك از علايـم و بـه ويـژه چـاقي و درگیری های پوستی نظیر آکنه و پرموئی ( هیرسوتیسم ) دركيفيت زندگي این افراد، بسيار متغير و پيچيده تر بوده و نیاز به مداخلات گسترده تری دارد. همچنین  به نظر مي رسد تفاوت هاي نژادي و فرهنگي نیز روی این بخش بسیار تاثیر گذار باشد.

در اکثر مطالعات پس از درمان جوش و کنترل یا درمان پرموئی زنان، کیفیت زندگی به میزان قابل توجهی بهبود می یابد.

در صورتی که خود یا یکی از بستگانتان مبتلا به آکنه یا جوش های زیر پوستی یا جای جوش روی صورت و بدن یا پرمویی و یا بی نظمی قاعدگی هستید:

• حتما با تیم درمانی خود مشورت کنید.
• به هیچ عنوان جوش ها فشار ندهید یا نترکانید زیرا این اقدام باعث تشدید آسیب به بافت های مجاور و گسترش عفونت می گردد . 
• بهداشت پوست خود را رعایت کنید.
• الزما شستشوی مداوم با صابون کمک کننده نیست.
• از میوه و سبزیجات تازه به صورت منظم در رژیم غذایی استفاده کنید.
• به هیچ عنوان خودسرانه اقدام به درمان یا کندن جوش ها نکنید .
• حتما برای تشخیص و شناسایی عامل زمینه ساز جوش ها و آکنه به پزشک مراجعه کنید.
• ممکن است نیاز به نمونه برداری و ارزیابی آزمایشگاهی باشد .
• در صورتی که مایل به طرح سوال و مشاوره با دکتر و یا مراجعه به مطب هستید از طریق زیر اقدام فرمائید.

  درخواست نوبت

  از دکتر بپرسید درخواست نوبت با واتساپ

  درخواست نوبت با تلگرام

دکتر عباس انتظاری

متخصص جوش در تهران