تبخال تناسلی چه شکلی است؟ علائم و تشخیص در زنان

تبخال تناسلی معمولاً با چند تاول کوچک پر از مایع شروع می‌شود. این تاول‌ها می‌ترکند و به زخم‌های باز و دردناک تبدیل می‌شوند. گاهی قبل از آن فقط گزگز، سوزش یا خارش حس می‌شود. اگر نگران شده‌اید، این نگرانی کاملاً قابل‌درک است و این عفونت شایع‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید.

تشخیص قطعی از روی عکس یا توصیف ممکن نیست. پزشک ناحیه را معاینه می‌کند و معمولاً از مایع تاول یا زخم نمونه می‌گیرد. پرونده‌ی شما محرمانه می‌ماند و می‌توانید بدون گفتن نام، تلفنی مشاوره بگیرید.

تبخال تناسلی چه شکلی است و چه مراحلی دارد؟

علائم تبخال تناسلی معمولاً این‌هاست:

• تاول‌های کوچک که می‌ترکند و زخم قرمز و باز می‌سازند. روی پوست قهوه‌ای یا تیره، زخم‌ها ممکن است کمتر قرمز دیده شوند.
• گزگز، سوزش یا خارش در ناحیه تناسلی.
• درد هنگام ادرار.
• ترشح غیرعادی.

محل شایع آن اطراف دستگاه تناسلی، مقعد، ران و باسن است. بنا بر منبع DermNet، اولین دوره‌ی بیماری معمولاً شدیدتر از دوره‌های بعدی است. در بیماری بی‌درمان‌شده، علائم تا حدود سه هفته می‌ماند و غده‌های لنفی ناحیه ممکن است متورم و دردناک شوند. همچنین ممکن است تب و بدن‌درد حس شود.

دوره‌های بعدی معمولاً خفیف‌ترند. تاول‌ها کوچک‌تر و نزدیک به هم‌اند و زخم‌ها معمولاً در ۷ تا ۱۰ روز بدون جای زخم خوب می‌شوند.

اگر دنبال عکس می‌گردید، بدانید ظاهر بیماری از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند. بهتر است به‌جای مقایسه‌ی عکس‌ها، معاینه شوید.

از کجا بفهمم تبخال تناسلی دارم؟

نشانه‌ها کمک می‌کنند ولی قطعی نیستند. برای تشخیص قطعی:

• پزشک درباره‌ی علائم و شریک‌های جنسی شما می‌پرسد.
• با یک سواپ کوچک از مایع یکی از تاول‌ها یا زخم‌ها نمونه می‌گیرد.
• نمونه برای آزمایش فرستاده می‌شود.

این آزمایش وقتی ممکن است که تاول یا زخم دیده شود. اگر زخمی نیست، نمی‌تواند نشان بدهد چه مدت آلوده بوده‌اید یا از چه کسی گرفته‌اید. علائم ممکن است هفته‌ها یا حتی سال‌ها بعد از ورود ویروس ظاهر شوند. پس بروز علائم لزوماً به معنای رابطه‌ی اخیر نیست.

بنا بر توصیه‌ی سازمان جهانی بهداشت، کسی که علائم تبخال تناسلی دارد، باید برای آزمایش HIV هم پیشنهاد بگیرد. این یک مراقبت معمول است، نه نشانه‌ی اینکه مشکلی دارید.

تبخال تناسلی با جوش، زگیل و موی زیرپوستی چه فرقی دارد؟

چند مشکل دیگر هم برجستگی در این ناحیه می‌سازند. جدول زیر ظاهر کلی آن‌ها را مقایسه می‌کند:

	تبخال تناسلی	زگیل تناسلی	موی زیرپوستی
ظاهر	تاول‌های کوچک که می‌ترکند و زخم می‌شوند	برجستگی‌های ریز و زبر، گاهی شبیه گل‌کلم	برجستگی ریز، گاهی با موی گیرکرده زیر پوست
حس	گزگز، سوزش، خارش و درد	معمولاً بی‌علامت؛ گاهی خارش، درد یا خونریزی	معمولاً خارش؛ در عفونت، درد و چرک
محل شایع	اطراف دستگاه تناسلی، مقعد، ران و باسن	دور واژن، آلت و مقعد	جاهایی که تراشیده یا کنده می‌شوند

این جدول فقط راهنمای کلی است. برای آشنایی بیشتر، زگیل تناسلی چیست و عکس زگیل تناسلی در زنان را ببینید. اگر جوش چرکی دارید، جوش زیر پوستی در ناحیه تناسلی را بخوانید.

اگر چیزی را نمی‌شناسید، تشخیص را به معاینه بسپارید.

تبخال تناسلی چطور منتقل می‌شود؟

ویروس هرپس سیمپلکس دو نوع اصلی دارد. نوع ۲ بیشتر علت تبخال تناسلی است. نوع ۱ بیشتر علت تبخال لب است، ولی می‌تواند ناحیه‌ی تناسلی را هم درگیر کند. اگر نمی‌دانید فرق آن با ویروس زگیل (HPV) چیست، تفاوت HPV و هرپس را بخوانید.

ویروس از تماس پوست با پوست منتقل می‌شود:

• رابطه‌ی جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی
• تماس تبخال لب با ناحیه‌ی تناسلی
• انتقال با انگشتان یا وسایل جنسی مشترک

بنا بر NHS، شما از اولین گزگز یا خارش یک دوره‌ی تازه تا بهبود کامل زخم‌ها، بیشترین احتمال انتقال را دارید. گاهی هم بدون هیچ علامتی منتقل می‌شود. این خطر در شش ماه اول عفونت بیشتر است و بعد از دو سال نادر است.

از حوله، استخر، سونا یا توالت منتقل نمی‌شود، چون تماس مستقیم پوست با پوست وجود ندارد.

درمان تبخال تناسلی چیست؟

تبخال تناسلی درمان قطعی ندارد. این را صادقانه می‌گویم تا وقت و هزینه‌تان را برای وعده‌های غیرواقعی نگذارید. ولی کنترل‌پذیر است.

بنا بر NHS و WHO:

• در بار اول، پزشک ممکن است داروی ضدویروس بدهد. این دارو باید ظرف ۵ روز بعد از شروع علائم شروع شود.
• در دوره‌های بعدی، دارو فقط یک یا دو روز از طول دوره می‌کاهد و اغلب لازم نیست، چون علائم خودبه‌خود بهتر می‌شوند.
• کسی که بیش از ۶ دوره در سال دارد، ممکن است برای ۶ تا ۱۲ ماه دارو بگیرد تا دوره‌ها کمتر شوند.
• نوع و مدت دارو را فقط پزشک تعیین می‌کند.

برای راحتی در دوره‌ی علائم:

• ناحیه را با آب ساده یا آب نمک تمیز نگه دارید.
• کیسه‌ی یخِ پیچیده در پارچه‌ی نرم را روی ناحیه بگذارید؛ یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
• لباس تنگ نپوشید.
• اگر ادرار می‌سوزاند، هنگام ادرار روی ناحیه آب بریزید.
• به زخم‌ها دست نزنید و دست‌ها را بشویید.
• تا خوب شدن کامل زخم‌ها رابطه نداشته باشید.

آیا درمان خانگی یا گیاهی تبخال تناسلی جواب می‌دهد؟

اینترنت پر از توصیه‌های گیاهی و خانگی است. باید صریح بگویم: هیچ‌کدام منبع علمی معتبری ندارند و هیچ‌کدام ویروس را از بدن بیرون نمی‌برند. بنا بر WHO، تبخال تناسلی قابل کنترل است ولی درمان قطعی ندارد.

مراقبت‌هایی که در بخش قبل گفتم، فقط درد و ناراحتی را کم می‌کنند. برای انتخاب درمان، با پزشک متخصص مشورت کنید. استفاده از مواد ناشناخته روی زخم باز می‌تواند سوزش و عفونت بیشتری بسازد.

تبخال تناسلی چقدر طول می‌کشد و چرا برمی‌گردد؟

بعد از اولین عفونت، ویروس در یکی از عصب‌های نزدیک ناحیه می‌ماند. هر چند وقت، دوباره فعال می‌شود و تاول‌ها در همان ناحیه برمی‌گردند. بنا بر NHS و DermNet، عوامل زیر ممکن است دوباره‌فعال‌شدن را تحریک کنند:

• نور فرابنفش، مثلاً آفتاب یا سولاریوم
• اصطکاک، مثلاً لباس تنگ
• بیماری، استرس یا دوره‌ی قاعدگی
• سیگار و الکل
• ضعف ایمنی

در بسیاری از افراد دلیل مشخصی پیدا نمی‌شود. با گذشت زمان، دوره‌ها معمولاً کمتر و خفیف‌تر می‌شوند. بعضی افراد هم هرگز دوره‌ی دوم ندارند.

تبخال تناسلی در بارداری چه خطری دارد؟

بنا بر NHS و DermNet، زنی که پیش از بارداری تبخال تناسلی داشته، معمولاً می‌تواند انتظار نوزاد سالم و زایمان طبیعی داشته باشد. تبخال تناسلی بر باروری اثر ندارد.

خطر اصلی، ابتلا برای اولین بار در اواخر بارداری یا داشتن دوره‌ی فعال هنگام زایمان است. در این حالت نوزاد ممکن است به نوعی عفونت جدی به نام هرپس نوزادی مبتلا شود. این عارضه جدی است و باید از آن پیشگیری شود. پزشک ممکن است از حدود هفته‌ی ۳۲ بارداری داروی ضدویروس بدهد و در بعضی شرایط زایمان سزارین را پیشنهاد کند.

اگر باردارید و فکر می‌کنید تبخال دارید، حتماً با ماما یا پزشک خود حرف بزنید.

آیا تبخال تناسلی خطرناک است؟

برای بیشتر افراد، خطر جدی نیست. بنا بر WHO، بیشتر افراد علائم ندارند یا علائمشان خفیف است. با این حال عود علائم می‌تواند آزارنده باشد و بر روابط جنسی اثر بگذارد. این بار روانی واقعی است و پزشک می‌تواند در آن هم کمک کند.

برای افراد مبتلا به HIV یا ضعف ایمنی، بیماری می‌تواند شدیدتر باشد و دوره‌ها بیشتر برگردند. بنا بر WHO، ابتلا به نوع ۲ ویروس احتمال گرفتن HIV را بالا می‌برد. برای همین آزمایش و پیگیری توصیه می‌شود.

کِی به پزشک مراجعه کنم؟

فوری (همان روز):

• تب یا بدحالی همراه زخم‌های تناسلی
• درد شدید هنگام ادرار
• بارداری با علائم تبخال، به‌خصوص نزدیک زایمان
• ضعف ایمنی (مثلاً HIV یا شیمی‌درمانی) همراه زخم تناسلی

در چند روز آینده:

• تاول یا زخم تازه در ناحیه تناسلی که علتش را نمی‌دانید
• گزگز یا سوزش تکرارشونده در همان نقطه
• بیش از ۶ دوره‌ی عود در سال
• نگرانی از انتقال به شریک جنسی

علائم پیش از عودهای بعدی را می‌شناسید. اگر داروی ضدویروس دارید، شروع زودهنگام آن کمک می‌کند. نوع و زمان مصرف را با پزشک خود هماهنگ کنید.

چطور از انتقال تبخال تناسلی پیشگیری کنم؟

بنا بر NHS و WHO:

• از شروع گزگز یا خارش تا خوب شدن کامل زخم‌ها رابطه‌ی واژینال، مقعدی یا دهانی نداشته باشید.
• در هر رابطه از کاندوم استفاده کنید. کاندوم خطر را کم می‌کند، ولی جاهایی که پوشانده نشده هم می‌توانند ویروس را منتقل کنند.
• وسایل جنسی را مشترک استفاده نکنید.
• اگر تبخال لب دارید، تا خوب شدن آن از تماس دهانی با ناحیه‌ی تناسلی شریک پرهیز کنید.
• دست‌ها را قبل و بعد از لمس زخم بشویید.

داشتن تبخال تناسلی پایان زندگی جنسی نیست. با پزشک درباره‌ی شریک جنسی‌تان صحبت کنید. اگر نگران ارتباط آن با ویروس زگیل هستید، علائم زگیل تناسلی پرخطر در مردان و زنان را بخوانید.

دکتر عباس انتظاری، متخصص طب پیشگیری