لوگوی دکتر انتظاری دکتر عباس انتظاری پزشکی اجتماعی و طب پیشگیری
نوبت اینترنتی ۰۲۱ - ۲۲۷۰ ۴۰۷۶

چگونه جوش های دوران بلوغ را از بین ببریم؟

جوش بلوغ شایع است ولی نمی‌شود روی خوب‌شدن خودبه‌خودی حساب کرد. راهنمای پدر و مادر: چه کاری کمک می‌کند، چه کاری بدتر می‌کند و کِی باید نزد پزشک رفت.

چگونه جوش های دوران بلوغ را از بین ببریم؟

درمان جوش صورت نوجوان با دو چیز شروع می‌شود: مراقبتِ سادهٔ روزانه که جوش‌های سبک را مهار می‌کند، و مراجعه به پزشک برای جوش عمیق، دردناک یا جای‌گذار. جوش در دوران بلوغ شایع و طبیعی است، ولی «طبیعی» به این معنا نیست که نیازی به مراقبت ندارد — آکنه بیماری مزمن و عودکننده است و نمی‌شود روی خوب‌شدنِ خودبه‌خودی حساب کرد.

جوش بلوغ از چه سنی شروع می‌شود و تا کِی می‌ماند؟

جوش معمولاً با شروع بلوغ پیدا می‌شود. در مطالعه‌ی هلندی روی نوجوانان حدود ۱۳ ساله، جوش قابل‌دیدن در ۶۲ درصد دخترها و ۴۵ درصد پسرها بود (Witkam، ۲۰۲۴). مرور FP Essent هم می‌گوید آکنه حدود ۸۵ درصد نوجوانان را درگیر می‌کند. پس تنها نیست.

هرچه بلوغ جلوتر رفته باشد، جوش‌ها شدیدتر است. هورمون‌های بلوغ چربی پوست را زیاد می‌کنند، منافذ بسته می‌شود و باکتری و التهاب می‌آید (NHS و FP Essent).

پرونده‌ی شما در مطب محرمانه می‌ماند. اگر درباره‌ی جوش‌های فرزندتان سؤال دارید، سؤال‌تان را از دکتر بپرسید یا با مطب تماس بگیرید.

سنِ پایانِ قطعی وجود ندارد. در داده‌ی جهانی ۱۰ تا ۲۴ سالگی، بیشترین شیوع در ۱۵ تا ۱۹ سالگی بوده است (Zhu، ۲۰۲۵). برای ریشه‌ی جوش و انتخاب درمان، راهنمای درمان آکنه را ببینید.

جوش‌های نوجوان چند نوع‌اند و چرا این مهم است؟

NHS آکنه را از «چند جوش سبک» تا «برجستگی‌های عمیق و دردناک زیر پوست» توصیف می‌کند و می‌گوید معمولاً صورت، سینه و پشت را درگیر می‌کند. نوع جوش به شدت و نوع درمان ربط دارد.

  • جوش سرسفید: برجستگی کوچکِ همرنگ پوست.
  • جوش سرسیاه: لکه‌ی سیاه یا قهوه‌ای که معمولاً صاف است و گاهی کمی برجسته.
  • پاپول: برجستگی قرمز یا صورتی روی پوست روشن، و قهوه‌ای یا بنفش روی پوست تیره.
  • پوستول: برجستگی پر از چرک.
  • ندول و کیست: توده‌های بزرگ‌تر زیر پوست که ممکن است به هم بپیوندند و دردناک باشند.

طبق NHS آکنه می‌تواند جای زخم هم بگذارد، مثلاً گودی‌های کوچک روی پوست. نمی‌توان از روی عکس و بدون معاینه گفت کدام نوع است. اگر جوش‌ها در یکی از دسته‌های عمیق و دردناک هستند، معاینه‌ی پزشک لازم است.

چرا فرزند من جوش می‌زند؟ آیا تقصیر غذا یا بهداشت است؟

نه، لزوماً نه. طبق NHS، آکنه وقتی پیش می‌آید که منفذهای مو با چربی اضافه و سلول مرده بسته شوند و باکتری در آن‌ها رشد کند و التهاب و چرک بسازد. تغییر هورمون‌ها، از جمله در بلوغ و دوره‌ی ماهانه، یکی از علت‌های اصلی است.

NHS علت‌های دیگر را هم نام می‌برد: بعضی بیماری‌ها، مصرف بعضی داروها و محصولاتی که روی پوست یا مو می‌گذاریم و آن را چرب می‌کنند. مرور FP Essent هم سابقه‌ی خانوادگی و شاخص توده‌ی بدنی را از عوامل خطر ثابت‌شده می‌داند.

هیچ خوراکیِ خاصی به‌عنوان مقصرِ ثابت‌شده‌ی جوش شناخته نشده است. پس مادر و فرزند هیچ‌کدام خودشان را سرزنش نکنند.

دخترم ۱۳ تا ۱۵ ساله است؛ از کجا شروع کنم؟

از مراقبت ساده شروع کنید. NHS همین چند کار را توصیه می‌کند:

  • صورت را روزی دو بار با پاک‌کننده‌ی ملایم بشویید.
  • آرایش را آخر شب پاک کنید.
  • از محصولات مراقبتی و آرایشی «غیرکومدوژنیک» استفاده کنید؛ یعنی منافذ را نمی‌بندند.
  • اگر جوش روی بدن هم هست، لباس گشاد و نفس‌کش بپوشید، به‌ویژه موقع ورزش.

اولین قدمِ عملی چیست؟ NHS می‌گوید می‌توانید درمان‌های موضعیِ بدون نسخه مثل سالیسیلیک اسید یا بنزوئیل پراکساید را امتحان کنید و با داروساز مشورت کنید تا مناسبِ پوستِ نوجوان را انتخاب کند.

دو نکته برای خرید. اول، محصولی را فقط چون دوستش استفاده کرده یا چون در اینترنت تعریفش را خوانده‌اید نخرید. دوم، اگر بعد از چند هفته فرقی نکرد، سراغِ محصولِ قوی‌ترِ بی‌نسخه نروید و نزد پزشک بروید.

اگر جوش‌ها با مراقبت ساده بهتر نشدند یا بدتر شدند، دیرتر نکنید و نزد پزشک بروید.

چه کارهایی جوش نوجوان را بدتر می‌کند؟

NHS دو هشدار صریح دارد: جوش را فشار ندهید و نکنید چون می‌تواند جای زخم بگذارد، و پوست را اسکراب نکنید چون تحریکش می‌کند و جوش را بدتر می‌کند. دیدن این رفتارها از نوجوان عادی است؛ سرزنش نکنید و فقط توضیح بدهید.

جوش از «کثیف» بودن پوست نمی‌آید؛ علتش انسداد منافذ، چربی و التهاب است. پس شست‌وشوی شدید و اسکراب کمکی نمی‌کند.

مراقبتِ روزانه: این کار را بکنید، این کار را نکنید

این کار را بکنیداین کار را نکنید
روزی دو بار با پاک‌کننده‌ی ملایم بشوییداسکراب یا صابون خشن نزنید
آرایش را آخر شب پاک کنیدبا آرایش نخوابید
محصول غیرکومدوژنیک بخریدمحصول چرب و سنگین استفاده نکنید
برای داروی بی‌نسخه با پزشک مشورت کنیدهر چیزی را که دیگران گفتند روی پوست نگذارید
دست از جوش بردارید و صبور باشیدجوش را فشار ندهید و نکنید

کِی باید نوجوان را نزد پزشک ببرم؟

کِی باید پیش پزشک رفت؟ طبق NHS اگر یکی از این‌ها را دیدید: درمان خانگی جواب نداده؛ جوش‌ها زیاد، عمیق یا دردناک‌اند یا جای زخم می‌گذارند؛ پوست گرم، متورم و قرمز شده و نشانه‌ی عفونت دارد؛ یا جوش روی روحیه‌ی نوجوان اثر گذاشته است.

اثر روانی را جدی بگیرید. NHS می‌گوید آکنه می‌تواند اضطراب، افسردگی و کم‌اعتمادبه‌نفسی بیاورد.

در مطالعه‌ی Dumont (۲۰۲۵)، نوجوانانِ دارای آکنه که فعالیت بدنی بیشتر و حمایت اجتماعی بیشتری داشتند، کیفیت زندگی بهتری گزارش کردند و استفاده‌ی زیاد از شبکه‌های اجتماعی و صفحه‌نمایش با کیفیت پایین‌تر همراه بود. این ارتباط است، نه ثابت‌شدنِ علت.

پزشک می‌تواند داروی نسخه‌ای بدهد که طبق NHS قوی‌تر از محصولات داروخانه و فروشگاه است و برای جوش شدیدتر می‌تواند بسیار مؤثر باشد. اگر جوش‌ها جای زخم گذاشته‌اند، جای جوش را هم ببینید.

درمان جوش صورت نوجوان چه گزینه‌هایی دارد؟

پزشک گزینه‌ها را متناسب با نوع و شدت جوش انتخاب می‌کند. این بخش فقط توضیح می‌دهد پزشک چه چیزهایی در اختیار دارد؛ راهنمای خرید یا خوددرمانی نیست.

NHS می‌گوید داروخانه می‌تواند برای جوش خفیف درمان‌های موضعی (روی پوست) و مکمل‌هایی را پیشنهاد کند. برای جوش شدیدتر، پزشک عمومی یا متخصص پوست داروی نسخه‌ای می‌دهد که از محصولات داروخانه و فروشگاه قوی‌تر است.

طبق NHS، داروهای موضعی نسخه‌ای دو دسته‌اند:

  • رتینوئیدهای موضعی که التهاب و چربی را کم می‌کنند و جلوی جوش تازه را می‌گیرند.
  • آنتی‌بیوتیک موضعی که باکتریِ عاملِ التهاب و چرک را مهار می‌کند.

و برای جوشِ شدیدتر، NHS داروی خوراکی را هم نام می‌برد: آنتی‌بیوتیکِ خوراکی، قرصِ ضدبارداریِ ترکیبی برای تنظیمِ هورمون، و رتینوئیدِ خوراکی. این‌ها داروهای سنگین‌ترند و فقط با نسخه و پیگیریِ پزشک مصرف می‌شوند.

مرور FP Essent (۲۰۲۴) چند نکته‌ی تکمیلی دارد. آنتی‌بیوتیک خوراکی یا موضعی به‌تنهایی توصیه نمی‌شود. ایزوترتینوئین هم زیرِ یک برنامه‌ی نظارتیِ ویژه تجویز می‌شود. برای دخترهای نوجوان هم قرص ضدبارداری ترکیبی و اسپیرونولاکتون گاهی درمان کمکی‌اند.

نکته‌ی مهم این است که هیچ‌کدام از این‌ها را بدون نسخه و معاینه شروع نکنید. نوع دارو، مدت و عوارضش را پزشک تعیین می‌کند. صفحه‌ی NHS هم زمان مشخصی برای دیدن اثر ننوشته است؛ مدت انتظار را از پزشک بپرسید.

درباره‌ی جای زخم: NHS می‌گوید آکنه می‌تواند جای زخم بگذارد و جوش عمیق و دردناک یا جای‌گذار را باید پزشک ببیند. همین نگرانی دلیل خوبی است که به‌جای صبرکردنِ طولانی، زودتر معاینه شوید.

جوش بلوغ در پسرها چه فرقی دارد؟

در مطالعه‌ی هلندی، جوش در پسرها کمی کمتر از دخترها دیده شد (۴۵ در برابر ۶۲ درصد در سنِ ۱۳). ولی رابطه‌ی مرحله‌ی بلوغ با شدت جوش در پسرها قوی‌تر بود و اضافه‌وزن هم در پسرها با جوش شدیدتر همراه بود (Witkam، ۲۰۲۴).

مراقبت و زمانِ مراجعه به پزشک برای پسرها همان است. برای علت‌ها در دخترها علت جوش صورت در زنان و دختران را بخوانید.

سؤالات شایع

درمان جوش صورت دختر ۱۴ ساله چیست؟

برای جوش خفیف، شروع کار مراقبت ساده است: شست‌وشوی دو بار در روز با پاک‌کننده‌ی ملایم، پاک‌کردن آرایش آخر شب، محصولات غیرمسدودکننده‌ی منافذ و دست‌نزدن به جوش‌ها (NHS). اگر جوش‌ها زیاد، عمیق، دردناک یا جای‌گذار شده‌اند، یا با مراقبت خانگی بهتر نمی‌شوند، باید پیش پزشک بروید. انتخاب دارو با پزشک است، نه با تجربه‌ی دیگران.

جوش بلوغ تا چه سنی ادامه دارد؟

سنِ پایانِ قطعی ندارد و از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند. داده‌های جهانی که نوجوانان و جوانان ۱۰ تا ۲۴ ساله را بررسی کرده‌اند نشان می‌دهند بیشترین شیوع در ۱۵ تا ۱۹ سالگی است. آکنه بیماری عودکننده است و گاهی تا جوانی می‌ماند. پس اگر جوش ماه‌ها ادامه دارد، منتظر «گذشتن سن» نمانید.

آیا جوش بلوغ خودبه‌خود خوب می‌شود؟

جوش‌های سبک ممکن است با مراقبت درست کنترل شوند، ولی نمی‌شود روی خوب‌شدن خودبه‌خودی حساب کرد. مرور FP Essent آکنه را بیماری مزمن و عودکننده می‌نامد. جوش‌های عمیق و دردناک بدون درمان ممکن است جای زخم بگذارند (NHS).

منابع

بیشتر بخوانید

سوالتان را از دکتر بپرسید

راه‌های ارتباط با مطب

۶ راه، هر کدام که راحت‌ترید

تلفن مطب ۰۲۱ - ۲۲۷۰ ۴۰۷۶
تماس با مطب شنبه، یکشنبه و سه‌شنبه · ساعت ۱۵ تا ۱۷
نوبت‌دهی آنلاین رزرو وقت ویزیت حضوری پیام در واتساپ سؤالتان را بنویسید، پاسخ بگیرید مشاوره‌ی ناشناس و محرمانه ثبت و پرداخت آنلاین، بدون نیاز به مراجعه ویزیت مجازی با واتساپ تصویری یا صوتی؛ ثبت و پرداخت آنلاین پرسش از دکتر سؤالتان را بنویسید، پاسخ را پیامک می‌کنیم
دکتر عباس انتظاری
تماس با مطب شنبه، یکشنبه و سه‌شنبه · ساعت ۱۵ تا ۱۷