خال سرطانی چه شکلی است؟ نشانه‌ها، عکس و زمان مراجعه

خال سرطانی معمولاً با چند نشانه از خال معمولی جدا می‌شود: شکل نامتقارن، لبه‌ی ناهموار، بیش از یک رنگ، اندازه‌ی بزرگ‌تر از پاک‌کن مداد یا تغییر در طول زمان. اگر خالی دارید که یکی از این‌ها را دارد، لازم نیست وحشت کنید، ولی دیر هم معاینه‌اش نکنید.

بیشتر خال‌ها هرگز سرطانی نمی‌شوند. NHS می‌گوید خال‌ها معمولاً جای نگرانی ندارند، مگر اینکه اندازه، شکل یا رنگشان عوض شود.

اگر خالی نظرتان را جلب کرده، با مطب تماس بگیرید. برای خال ناحیه‌ی خصوصی هم می‌توانید بدون گفتن نام، تلفنی سؤال کنید؛ پرونده‌ی شما محرمانه می‌ماند.

خال سرطانی چه نشانه‌هایی دارد؟

پزشکان برای غربالگری ظاهری از فهرست «ABCDE» استفاده می‌کنند. Cancer Research UK هر حرف را این‌طور توضیح می‌دهد.

حرف	معنی	خال معمولی	خال مشکوک
A	تقارن	دو نیمه تقریباً شبیه هم	دو نیمه با شکل یا اندازه‌ی متفاوت
B	لبه	صاف و منظم	تار یا دندانه‌دار
C	رنگ	یکنواخت	بیش از یک سایه‌ی رنگ
D	قطر	حدود ته مداد یا کوچک‌تر	بیشتر ملانوماها بیش از ۶ میلی‌متر؛ اگر زود تشخیص داده شوند کوچک‌تر هم هستند
E	تغییر	ثابت	تغییر در اندازه، شکل یا رنگ

NHS هم همین معیارها را می‌گوید و اضافه می‌کند که ورم، درد، خونریزی، خارش یا پوسته‌پوسته شدن خال هم باید جدی گرفته شود.

نکته‌ی مهم: Cancer Research UK یادآوری می‌کند که اگر خالی با بقیه‌ی خال‌های شما خیلی فرق دارد یا بسیار تیره‌تر است، حتی بدون هیچ‌کدام از علامت‌های ABCDE باید دیده شود.

عکس خال‌های سرطانی چه شکلی است؟

عکس زیر نمونه‌ای از یک لکه‌ی تیره و نامنظم روی پوست است. فقط برای آشنایی با شکل ظاهری است، نه برای تشخیص.

Cancer Research UK هم نکته‌ی خوبی دارد: عکس‌ها کمک می‌کنند ضایعه‌ی غیرعادی را بشناسید، ولی آنچه اهمیت دارد خالی است که نسبت به خودِ پوست شما غیرعادی است. عکس بی‌خطر بودن خال شما را ثابت نمی‌کند. اگر خال شما شبیه یک عکس بی‌خطر بود ولی تغییر کرد، باز هم باید دیده شود.

آیا خال سرطانی کشنده است؟

جواب صادقانه این است: ملانوما، یعنی نوع جدی سرطان پوست که می‌تواند از خال شروع شود، جدی است و نباید آن را کوچک شمرد، ولی خبرهای امیدوارکننده هم هست. NHS می‌گوید ملانوما اغلب قابل درمان است و درمان اصلی آن جراحی است، به‌خصوص وقتی زود پیدا شود.

NHS می‌گوید هرچه ملانوما زودتر پیدا شود، درمانش آسان‌تر است. یعنی چیزی که شانس شما را بالا می‌برد، دیر نکردن است، نه ترسیدن.

اینجا عدد و درصد بقا نمی‌نویسم، چون به نوع، ضخامت و مرحله‌ی هر بیمار بستگی دارد و فقط پزشک معالج می‌تواند درباره‌ی آن حرف بزند.

خال گوشتی با خال مشکوک چه فرقی دارد؟

خال گوشتی معمولاً برجسته، نرم و هم‌رنگ پوست یا کمی تیره است و بیشتر وقت‌ها خطری ندارد. جزئیات بیشتر را در مقاله‌ی خال گوشتی بخوانید.

NHS می‌گوید خال‌های بی‌خطر اغلب گرد یا بیضی با لبه‌ی صاف‌اند و می‌توانند صاف یا برجسته باشند و حتی مو داشته باشند. برجسته بودن خال به‌تنهایی نشانه‌ی سرطان نیست.

آنچه مشکوک می‌کند، رفتار خال است: تغییر رنگ، لبه‌ی نامنظم، خونریزی یا پوسته. خال گوشتی هم اگر این تغییرها را نشان داد، باید معاینه شود.

کِی باید فوراً به پزشک مراجعه کنم؟

طبق NHS در این موارد به پزشک مراجعه کنید:

• خالی که اندازه، شکل یا رنگش عوض شده است.
• خالی که درد دارد یا می‌خارد.
• خالی که ملتهب است، خونریزی می‌کند یا پوسته می‌دهد.
• لکه‌ی تازه یا غیرعادی روی پوست که چند هفته بعد هم از بین نرفته است، حتی روی کف دست یا پا.
• ناحیه‌ی تیره زیر ناخن که به‌خاطر ضربه نیست.

Cancer Research UK اضافه می‌کند که بیشتر ملانوماها درد یا خارش ندارند و بعضی خال‌های بی‌خطر هم می‌خارند. یعنی نبودِ درد دلیل اطمینان نیست و وجود خارش هم همیشه به معنی سرطان نیست؛ در هر دو حالت معاینه بهترین کار است.

خال سرطانی روی پوست قهوه‌ای و سیاه چه شکلی است؟

روی پوست تیره‌تر، ملانوما ممکن است جای دیگری ظاهر شود. NHS می‌گوید در پوست قهوه‌ای و سیاه احتمال ابتلا پایین‌تر است ولی صفر نیست، و بیشتر روی کف پا، کف دست یا زیر ناخن دیده می‌شود.

Cancer Research UK هم می‌گوید در این پوست‌ها ممکن است هیچ‌کدام از نشانه‌های ABCD دیده نشود، ضایعه صورتی یا زخمی باشد یا زیر ناخن، کف دست یا پا قرار بگیرد. پس این نواحی را هم نگاه کنید.

چه چیزی خال را بدخیم می‌کند؟

NHS نور فرابنفش (UV) را شایع‌ترین علت ملانوما می‌داند؛ از خورشید یا دستگاه برنزه‌کننده. احتمال بیشتر با این وضعیت‌هاست:

• پوست روشن که زود می‌سوزد
• موی قرمز یا بلوند و چشم آبی یا سبز
• تعداد زیاد خال یا کک‌ومک
• سابقه‌ی آفتاب‌سوختگی‌های زیاد یا استفاده‌ی زیاد از سولاریوم
• سابقه‌ی سرطان پوست در خود یا خانواده

برای کم کردن خطر، NHS توصیه می‌کند ساعت‌های اوج آفتاب را در سایه بمانید، بدن را با لباس بپوشانید و از ضدآفتاب با SPF مناسب استفاده کنید.

خال سرطانی چطور تشخیص داده می‌شود؟

NHS می‌گوید متخصص پوست را معاینه می‌کند و ممکن است با دستگاه بزرگ‌نما نگاهش کند. اگر لازم باشد، خال را با کمی پوست اطرافش برمی‌دارد و برای بررسی سرطان به آزمایشگاه می‌فرستد؛ این کار را بیوپسی برداشتی می‌نامند.

نتیجه‌ی آزمایش معمولاً حدود دو هفته طول می‌کشد، ولی گاهی بیشتر می‌شود. دیر آمدن جواب به معنی بد بودن آن نیست.

درمان خال‌های بی‌خطر معمولاً لازم نیست؛ NHS هم می‌گوید خال‌های بی‌خطر معمولاً درمان نمی‌شوند. اگر فقط به‌خاطر ظاهر می‌خواهید خالی را بردارید، برداشتن خال با لیزر را بخوانید، ولی خال مشکوک را اول باید پزشک ببیند.

اگر خال در ناحیه‌ی تناسلی باشد چه؟

NHS می‌گوید انواع نادرتر ملانوما می‌توانند چشم، کف پا، کف دست یا ناحیه‌ی تناسلی را درگیر کنند. این ناحیه را هم باید مثل بقیه‌ی بدن نگاه کرد.

بسیاری از لکه‌ها و برجستگی‌های آن ناحیه به سرطان ربطی ندارند؛ علت‌های شایع لکه‌های قهوه‌ای ناحیه‌ی تناسلی را جداگانه توضیح داده‌ایم. ولی تشخیص از روی ظاهر ممکن نیست. اگر لکه‌ای تیره، خونریزی‌دهنده یا در حال تغییر دیدید، تلفنی بدون نام سؤال کنید یا نوبت بگیرید. پرونده‌ی شما محرمانه است.

چطور خودم خال‌ها را بررسی کنم؟

مرتب جلوی آینه خال‌هایتان را نگاه کنید و برای پشت بدن از همراه کمک بگیرید (NHS همین را توصیه می‌کند). بهتر است از خال‌های مهم عکس بگیرید تا تغییرشان را با چشم مقایسه کنید.

اگر مطمئن نیستید خالتان طبیعی است یا نه، با مطب تماس بگیرید. معاینه‌ی چند دقیقه‌ای معمولاً تکلیف را روشن می‌کند.

— دکتر عباس انتظاری، متخصص پزشکی اجتماعی و طب پیشگیری