از دوران گذشته همواره انسان ها با بیماری زگیل دست و پنجه نرم کرده اند، و درمان خانگی زگیل را به هر درمان دیگری ترجیح داده اند.
زگیلها عفونتهای پوستی هستند که به وسیله ویروسهای پاپیلومای انسانی یا HPV ایجاد شوند. عفونت های پوستی بیشتر میان بچههای 1 تا 12 ساله شیوع دارد اما میتواند به بزرگسالان را انتقال یابد.
افزایش شیوع زگیل مربوط به زندگی در جمعیت های بالا، مکان هایی با عوامل اکولوژیک و محیطی نامناسب و نیز زندگی با استانداردهای پایین می باشد که افراد را در معرض ارگانیسم های عفونت زا، خراش ها، بریدگی ها و یا ضایعات کوچک پوستی و در نهایت ابتلا به عفونت های پوستی و زگیل قرار می دهد.
عفونت با ویروس های پاپیلومای انسانی که به صورت انواع زگیل های جلدی و مخاطی در انسان خود را نمایان می سازد، یکی از بیماری های پوستی درکودکان و نوجوانان محصل می باشد. زگیل بیماري پوستی شایع و قابل انتقال است و می تواند منجر به مشکلات زیبایی، روانی و در صورت بروز در نواحی تحت تماس و فشار، سبب درد و التهاب گردد.
زگیل پا در کودکان
زگیل در هر سنی دیده شده و البته در 12 تا 16 سالگی به حداکثر خود می رسد. زگیل ها انواع مختلفی دارند که حدود 70 درصد آن ها از نوع معمولی و 24 درصد از آنها نوع کف پایی هستند. راه سرایت زگیل، تماس مستقیم و غیر مستقیم است که البته وجود شکاف هاي کوچک در پوست براي انتقال ویروس لازم است.
علت زگیل تناسلی در کودکان
در جوانان و بزرگسالان، زگيل هاى تناسلى از طريق رابطه جنسى انتقال پيدا مى كند. اين زگيل ها ممكن است بزرگ يا كوچك باشند. حتى ممكن است سطحى صاف داشته باشند و يا اصلا قابل رويت نباشند. گاهی زگیل ممكن است باعث بروز خارش و يا حس ناراحتى شود.
با اين حال، كودكان از روش هاى ديگر به اين نوع زگيل ها مبتلا مى شوند.
كودكان و نونهالان از طريق روش هاى زير به زگيل تناسلى مبتلا مى شوند:
- در حين و يا پيش از تولد ( از مادر مبتلا به ويروس)
- در حين تعويض پوشك ( از دستان آلوده به ويروس)
- در حين حمام كردن ( استفاده مشترك از حوله فردى كه به اين ويروس مبتلا است)
- با منتقل كردن زگيل هاى خود ( انتقال زگيل با دست خود به ديگر بخش هاى بدن)
انواع مختلف زگيل در کودکان
انواع زگيل در زير توضيح داده شده اند.
زگيل هاى معمولى (common warts)
– اين نوع زگيل ها معمولا روى انگشت ها، دست ها، زانوها، و آرنج ها به وجود مى آيند.
– اين نوع زگيل ها معمولا كوچك هستند، به صورت يك برآمدگى سفت و برجسته هستند، و رنگى بين قهوه اى و خاكسترى دارند.
– سطح اين زگيل ها زمخت و خشن است و ممكن است به شكل گل كلمى به نظر برسند كه درون آن دانه هاى سياه رنگى وجود دارد.
زگيل هاى صاف (flat warts)
– اندازه اين نوع زگيل ها به قدر يك نوك سوزن است، نرم تر از ديگر انواع زگيل ها هستند و سطح صافى دارند.
– زگيل هاى صاف ممكن است صورتى، قهوه اى روشن، و يا زرد رنگ باشند.
– در اكثر كودكان اين نوع زگيل ها در صورت آن ها پديد مى آيد، ولى ممكن است به ديگر بخش هاى بدن منتقل شوند و يا به حالت خوشه اى شيوع پيدا كنند.
زگيل هاى كف پا (plantar warts)
– اين نوع زگيل ها در كف پا به وجود مى آيند.
– زگيل هاى كف پا مى توانند بسيار ناراحت كننده و آزار دهنده باشند، به صورتى كه انگار در حال راه رفتن روى سنگ ريزه هستيد.
زگيل هاى فيشر (filiform warts)
– اين نوع زگيل ها ظاهرى نخ مانند و رشته اى دارند، معمولا به رنگ گوشت هستند و اغلب در دهان، چشمان، بینی و یا اطراف آن رشد می کنند.
چرا بچه ها زگيل مى زنند؟
ويروس هايى كه از خانواده پاپيلوم انسانى (HPV) هستند باعث بروز زگيل مى شوند. ويروس هاى HPV مانند ديگر ميكروب ها هستند. ويروس هاى زگيل عاشق مكان هاى گرم و مرطوب مانند بريدگى هاى كوچك و يا خراشيدگى هاى ريز روى دست و پا، هستند.
به محض اين كه ويروس جاى گرم و مرطوبى را روى پوست پيدا كرد، فورا شروع به ثكثير مى كند.
زگيل ها ممكن است براى چندين ماه به رشد و تكثير ادامه دهند تا به اندازه اى برسند كه قابت رويت باشند. پس اگر روزى متوجه زگيلى روى پوست خود شديد، ممكن است هرگز نفهميد كه كى و چطور به ويروس HPV آلوده شده ايد. اگر حوله اى، سطحى و يا هر چيز ديگرى را لمس كنيد كه فرد مبتلا به زگيل از آن استفاده كرده باشد، شما به راحتى به ويروس HPV مبتلا خواهيد شد.
كودكانى كه عادت به جويدن ناخن هاى خود دارند و يا ناخن هاى آن ها از ريشه چيده مى شود، بيشتر از ديگر بچه ها در معرض ابتلا به ويروس HPV هستند. در هر صورت، از كندن، ماليدن و يا خراش دادن زگيل ها ( خواه روى بدن خود شما، خواه روى بدن فرد ديگر) بايد به شدت خودددارى كنيد.
درمان زگیل تناسلی در کودکان
زگيل های معمولی اغلب خود به خود و در طى زمان از بين مى روند، ولى اين مدت زمان ممكن است بين چند ماه تا يك سال هم طول بكشد. اگر زگيل دردناك باشد، مانع انجام فعاليتى شود (به دليل ايجاد ناراحتى) و يا در جايى باشد كه باعث خجالت زدگى فرد شود، ممكن است پزشك زگيل را حذف كند.
روش هاى مختلف حذف كردن زگيل در زير توضيح داده شده است:
- استفاده مستقيم از داروهاى تجويزى و يا بدون نسخه بر روى زگيل
- سوزاندن زگیل با استفاده از جریان الکتریکی سبك
- انجماد زگیل با نیتروژن مایع (به نام جراحی سرمايشى يا كرايوسرجرى، cryosurgery)
- استفاده از ليزر درمانى
✅ چند روز پس از درمان، ممكن است زگيل بيافتد. ولى ممكن است همچنان به مقدارى مراقبت و يا چند جلسه درمانى ديگر احتياج داشته باشد.
✅ این گونه درمان ها ممكن است چند هفته یا چند ماه طول بكشند تا عاقبت شما نتيجه اى مطلوب بگيريد.
✅ داروهاى زگيل حاوى مواد شيميايى قوى هستند و در حين استفاده از آن ها حتما بايد دقت كرد، چرا كه اين داروها مى توانند به پوست سالم آسيب وارد كنند.
✅ قبل از استفاده از داروهاى زگيل بر روى صورت يا نواحى دستگاه تناسلى، حتما با پزشك خود مشورت كنيد.
درمان زگیل دست کودکان
زگیل معمولی بیشتر در پشت دست ها و انگشتان به وجود می آید و ممکن است در سایر نواحی روي پوست نیز دیده شوند. درصدی از زگیل ها ممکن است در مدت 2 سال خود به خود از بین بروند. در این گروه درمان گیاهی زگیل می تواند زمان بهبودی را کوتاه تر نماید.
عوامل مختلفی مانند: سن، جنس، نقاط مختلف جغرافیایی و آلودگی با ویروس پاپیلومای انسانی بر میزان شیوع و بروز بیماری در نقاط مختلف بدن تاثیر می گذارد.
از آنجا که انواع ویروس های پاپیلومای انسانی خطرات بالقوه ای در بروز سرطان در انسان دارند، این ضایعات می توانند در تشخیص افتراقی تعدادی از ضایعات بدخیم پوست و مخاط از جمله سرطان سلول های سنگفرشی مورد استفاده قرار گیرند. از این رو شناسایی، تشخیص و درمان زود هنگام عفونت های ایجاد شده توسط ویروس های پاپیلومای انسانی، در جهت کاهش ناتوانی(موربیدیتی) حاصل ازسرطان های مرتبط می تواند مفید واقع شود
بر اساس مطالعاتی که در ایران انجام شده است حداکثر فراوانی زگیل ها در کودکان در ناحیه دستها 60 درصد و حداقل آن در ناحیه تناسلی 0.8 درصد بود. سایر نواحی در گیر در کودکان به ترتیب شامل گوش ها، صورت، گردن، آرنج و پا می باشد.
درمان گیاهی زگیل
بسیاری از خانواده ها با توجه به عدم دسترسی به پزشک ممکن است از اقدامات درمانی استاندارد، طبعیت نکنند و اقداماتی بر پایه تجویزهای غیر علمی یا محلی و درمان گیاهی زگیل انجام دهند که این پدیده می تواند خطرات متعددی را برای کودکان ایجاد نماید.
در اینجا سعی داریم نتایج مطالعات علمی با کاربرد خانگی و درمان گیاهی زگیل را شرح دهم که اثرات مفید درمانی روی زگیل های معمولی در کودکان دارد. متاسفانه اکثر موراد درمان گیاهی زگیل روی بزرگسالان یا زگیل های نواحی تناسلی هیچگونه کاربردی نداشته و ممکن است روند تشخیص و درمان را با اختلال مواجه سازد.
همانگونه که اشاره شد درمان گیاهی زگیل و کاربرد گیاهان دارویی از قدیم براي درمان امراض مختلف و بیماري هاي پوستی انجام گرفته است. حتی، گاهی نیز به عنوان درمان اساسی و اصلی محسوب می شود.
امروزه هم طب گیاهی با داروهاي گیاهی و گیاهان دارویی مورد توجه زیادي قرار گرفته و یکی از رویکردهاي نوین پزشکی، استفاده بیشتر از گیاهان به منظور پیشگیري از بروز و درمان اصلی یا مکمل بیماري هاي جسمی می باشد
میخک گیاهی است حاوي فنل و سایر ترکیبات که داراي اثرات بی حسی موضعی و ضدعفونی کنندگی می باشد و می تواند به عنوان یکی از موارد درمان گیاهی زگیل استفاده گردد.
همچنین، سیاه دانه گیاهی است مدر، محرك ترشح شیر، شل کننده ي عضلات، ضد نفخ، ضد انگل و ضدعفونی کننده که ترکیب شیمیایی آن، روغن، ساپونین و اسانس است. این گیاه بر بهبود زگیل و درمان میخچه موثر میباشد و در درمان گیاهی زگیل نیز کاربرد دارد.
برگ بید مجنون داراي کاربردهاي درمانی مثل مدر، تب بر، ضد درد و التهاب، ضدعفونی کننده و رفع ضایعات پوستی است. ترکیبات آن شامل گلیکوزیدهاي فنلی، سالیسیلات، تانن و فلاونوئیدها است و در درمان گیاهی زگیل موثر است.
زیتون داراي سکوایریدوئید، فلاونوئیدها و تري ترپن با اثرات التیام زخم سوختگی، کوفتگی، رفع سوزش و خارش ناشی از گزیدگی حشرات و درمان شورة سر است، که علاوه بر مصرف غذایی، سبب نرمی و التیام پوست می شود و برای درمان گیاهی زگیل نیز کاربرد دارد.
امروزه، درمـان هـاي جـایگزین یـا مکمـل بـا اسـتفاده ازگیاهان دارویی براي درمان بیشتر بیماري ها استفاده مـی شـود. ویژگی هائی مثـل ضـدعفونی کننـدگی، بهبـود ضـایعاتپوستی و ترمیم زخم و التهاب، در گیاهان سیاه دانـه، میخـک وبرگ بید مجنون در مطالعات زیـادي گـزارش شـده اسـت
نتایج بررسـی حاضـر، تـأثیر قابـل توجـه ایـن گیاهان را بر رفع و بهبود ضایعات زگیل معمـولی نـشان دادنـد.
لذا، باتوجه به مؤثر بودن گیاهان موردنظر، می توان آن ها را بـه عنوان درمان جایگزین یا مکمل زگیل معمـولی برای درمان گیاهی زگیل در منزل مـورد اسـتفاده قرار داد
علیرغم تأثیر گیاهان سیاه دانه، میخک و برگ بید مجنون بر ضایعات زگیل، حساسیت زا نبودن این گیاهان نیز از ویژگـیهاي مثبت آن ها محسوب می گردد. باتوجه به تأثیر قابل توجه و بدون عارضه بودن گیاهان فـوق در درمـان زگیـل، مـی تـوانترکیب این گیاهان را به خصوص بـه صـورت بـدون اسـید، بـه عنوان درمان مکمل ضایعات زگیل معرفـی نمـود.
البتـه، انجـام بررسی هاي دیگري براي مقایـسه ي میـزان تـأثیر هـر یـک ازگیاهان میخک، سیاه دانه و بـرگ بیـد مجنـون، مطالعـۀ دقیـق عوارض هر یک از آن ها، مصرف طـولانی مـدت و همچنـین درگروه هاي سنی متفاوت لازم می باشد
به هرحال بهتر است کلیه مراحل درمانی زیر نظر پزشک پیگیری گردد تا اقدامات کنترلی مورد نیاز توسط تیم درمانی به عمل آید. در برخی از موارد زگیل نظیر زگیل روی آلت تناسلی به هیچ عنوان نباید از این ترکیبات استفاده گردد. در گروهی از موارد نیز نیاز به نمونه برداری و ارزیابی های دقیقتر می باشد.
پزشکان بسته به سن بيمار و نوع زیگيل، درمانهاي متفاوتي را به كار ميبرند. زگيلهاي معمولي را ميتوان با استعمال روزانه تركيبات حاوي اسيد ساليسيليك ضعيف ، کرایوتراپی، کوتر، الکتروسرجری و لیزر درمان نمود. لیزر یکی از سریعترین و موثرترین روش های درمانی است
توصیه های دکتر انتظاری:
در صورتی که مبتلا به ضایعه مشکوک به زگیل روی صورت یا بدن هستید:
- حتما با تیم درمانی خود مشورت کنید و فقط به درمان گیاهی زگیل اکتفا نکنید
- به هیچ عنوان خودسرانه اقدام به درمان نکنید درمان گیاهی زگیل فقط در گروه اندکی موثر است
- حتما برای تشخیص نوع ضایعه و بررسی ریسک های احتمالی بیماری به پزشک مراجعه کنید
- ممکن است نیاز به نمونه برداری و ارزیابی آزمایشگاهی باشد
دکتر عباس انتظاری متخصص طب پیشگیری
همیارسیستم
