نوشته‌ها

پیشگیری و درمان چاقی در کودکان

پیشگیری و درمان چاقی در کودکان

کودکان و نوجوانان نمی توانند به تنهایی عادت غذایی و فعالیت بدنی خود را تغییر دهند بلکه احتیاج به کمک و حمایت از طرف والدین و اطرافیان خود دارند. بنابراین حمایت و همکاری خانواده در درمان چاقی کودکان ونوجوانان ضروری است و این یکی از اساسی ترین زمینه های موفقیت در پیشگیری و درمان چاقی می باشد .

تنها راه درمان موثر، بدون عارضه و دائمی اضافه وزن و چاقی، اصلاح شیوه زندگی به ویژه کنار گذاشتن عادت های غذایی غلط و پیروی از یک رژیم غذایی صحیح است. در این راستا افزایش فعالیت بدنی، سرعت کاهش وزن رابیشتر می کند. حتی در موارد نادری هم که نیاز به مصرف دارو باشد. باز هم اساس درمان. اصلاح شیوه زندگی است.

توصیه های کاربردی در مورد پیشگیری از اضافه وزن در کودکان و نوجوانان:

به طور خلاصه این توصیه ها شامل موارد زیر است که در چند بخش تقسیم می شود.

 الف ـ از بدو تولد تا ۲ سالگی  Preventing-obesity-begins-at-childbirth

ـ استفاده از شیر مادر به عنوان منبع منحصر به فرد غذایی برای ۶-۴ ماه اول زندگی

ـ تداوم مصرف شیر مادر تا پایان سن ۲ سالگی و دست کم تا پایان سن یک سالگی

ـ شروع غذای کمکی در پایان ۶ ماهگی و در شرایط خاص، در پایان ۴ ماهگی

ـ استفاده از مواد غذایی و روش های پخت سالم برای تهیه غذای کودک

ـ عادت دادن ذائقه کودک به مواد غذایی سالم از قبیل سبزیجات

ـ عدم استفاده از غذاهای پرکالری و بدون ارزش غذایی

ـ مجبور نکردن کودکان به تمام کردن وعده های غذایی

ـ عدم استفاده از مواد غذایی به عنوان پاداش برای کودکان.

ب ـ سن ۲ تا ۶ سال  

در این سن، استفاده از رژیم های غذایی بر اساس کیفیت بالای غذا، استفاده از مواد غذایی مفید و با ارزش،مجبور نکردن کودک به مصرف مواد غذایی و همچنین جلوگیری از دریافت کالری اضافی توصیه می گردد.

۱ـ توصیه به مصرف غذاهای سالم از جمله میوه و سبزیجات به جای استفاده از میان وعده های غذایی چرب. child obesity prevention 2

شیرین و شور که به طور معمول کودکان ۶-۲ ساله با مصرف آن آشنا می شوند.

۲ـ استفاده از شیر و لبنیات به عنوان منبع کلسیم و پروتئین و همچنین موثر در کنترل سوخت و ساز چربی در بدن.

ـ در نظر گرفتن اصل خود تنظیمی میزان دریافت کل کالری دریافتی توسط کودکان، بدین معنی که ممکن استکودک در یک یا چند وعده غذایی از خوردن غذا خودداری کند ولی در هر حال در طول شبانه روز کالری کافی مورد نیاز بدن خود را دریافت خواهد کرد و نباید با اجبار به او غذا داد.

ـ تعیین  زمان وعده های غذایی توسط والدین و نه کودکان تا برنامه غذایی از زمان بندی منظمی برخوردار شود

ـ  غذا خوردن اعضای خانواده در کنار هم، این روش باعث می شود عادات صحیح غذایی در کودک شکل گرفته ومصرف مواد غذایی بی ارزش کاهش یابد.

ـ کشیدن غذا در ظرف کوچک و براساس تمایل کودک باعث می شود او دچار مشکل رفتاری اعم از بی اشتهاییو یا پرخوری نشود.

ج ـ سن ۱۸۶  سال   danger-fast-food

به موازات رشد کودکان و نوجوانان، تاثیر  منابع غذایی روی عادات غذایی ایشان افزایش می یابد و در اینگروه سنی، فشار روی خانواده هایی است که فرزندانشان مجبورند در خارج از خانه غذا بخورند و یا از غذاهای آمادهو انواع میان وعده غذایی فاقد ارزش غذایی کافی  استفاده نمایند. از طرفی در مورد انتخاب غذا توسط نوجوانان،تاثیر دوستان و  همسالان بیشتر از والدین می باشد. رژیم های غیر مطلوب در این گروه سنی ممکن است شکل بگیرد زیرا بسیاری از وعده های غذایی و میان وعده ها به طور معمول بدون هیچ کنترلی در خارج از خانه صرف می شود که این اماکن شامل مدارس، خانه دوستان و مکانهای اجتماعی است.

دوران نوجوانی مرحله ای حساس و آسیب پذیر از لحاظ تغذیه ای است زیرا سرعت رشد در این مرحله افزایش می یابد  و  از سوی دیگر به علت تغییرات مربوط به بلوغ جنسی، اشتها تحریک شده و کل کالری دریافتی ونیازهای تغذیه ای نوجوانان افزایش می یابد. از سوی دیگر فعالیت های بدنی به ویژه در دختران کاهش می یابد و زندگی بی تحرک منجر به افزایش احتمال اضافه وزن می گردد.

به موازات تغییرات رفتاری در این گروه سنی به صورت غیر وابسته شدن نوجوانان به خانواده، امکان انتخاب و خرید غذا نیز در این سن افزایش  مییابد. نوجوانان به نوشیدنی های شیرین، سیب زمینی سرخ کرده، پیتزا و غذاهای آماده فوری مثل همبرگر و انواع ساندویچ گرایش پیدا می کنند و در عوض مصرف  میوه ها، سبزیجات و محصولات لبنی، غلات، گوشت بدون چربی و ماهی در ایشان کاهش می یابد.  این تغییرات در الگوی غذای مصرفی باعث مصرف بیش از حد چربی اشباع شده و اسیدهای چرب ترانس می گردد و همچنین استفاده از قند اضافی در کنار مصرف ناکافی کلسیم، آهن، روی، پتاسیم، ویتامین هایD ،A  و اسید فولیک  در این سنین شایع است و کمبود ریزمغذی ها در نوجوانان چاق شایع است.

بطور کلی توصیه می شود  رژیم سرشار از میوه و سبزیجات، غلات، فرآورده های لبنی، حبوبات ، ماهی وگوشت کم چربی و همچنین ماهی به مقدار دست کم دو بار در هفته استفاده شود. لازم به ذکر است که والدین نقش بسیار مهمی در تنظیم نوع و میزان غذای مصرفی کودکان دارند و الگوی شیوه زندگی فرزندان را تشکیل می دهند که در این رابطه مادران نقش مهم تری را ایفا می نمایند. به علاوه وقتی اعضای خانواده بیشتر وقت خود را به تماشای تلویزیون و فعالیت های نشسته بگذرانند، فرزندان ایشان هم از این الگو و شیوه زندگی بدون فعالیت پیروی خواهند کرد.

مدت سرگرمی های بی تحرک مثل تماشای تلویزیون و سرگرمی های رایانه ای باید به حداکثر یک تا دو ساعت در شبانه روز کاهش داده شود.

چند نکته در مورد تهیه غذای سالم

برخی نکات اصلی که باید در تهیه غذا رعایت شوند شامل موارد زیر است:

  1. تنوع مواد غذایی
  2. تعادل بین مصرف گروه های مختلف غذایی
  3. افزایش میزان استفاده از انواع سبزی در تهیه مواد غذایی
  4. مصرف انواع سبزی و سالاد همراه با صرف غذا
  5. محدود کردن میزان روغن مصرفی در تهیه غذا
  6. استفاده از فر یا کباب کردن به جای سرخ کردن برای برشته نمودن مواد غذایی
  7. جایگزین نمودن سبزی های معطر و انواع چاشنی به جای پیاز سرخ شده
  8. افزایش میزان استفاده از انواع حبوبات
  9. محدود کردن میزان نمک و شکر در تهیه غذا
  10. تهیه انواع سس با آبلیمو، سرکه، آبغوره … یا ماست به جای سس های چرب
  11. جداکردن چربی گوشت، مرغ … قبل از طبخ
  12. استفاده از غلات سبوس دار

دارو درمانی چاقی

یکی از عوارض بسیار شایع در جوامع صنعتی و شهرنشینی مشکل اضافه وزن و چاقی است که گریبان گیر تعداد زیادی از افراد جامعه گردیده است. چاقی افزون بر نامناسب نمودن اندام ، موجب بروز بیماریهای خطرناکی نظیر بیماریهای قلبی- عروقی و دیابت نوع ۲ می شود .

از نظر علمی کاهش وزن باید حداکثر ۲ الی ۴ کیلوگرم در ماه باشد . کاهش وزن بیش از این میزان از نظر علمی اصلا صحیح نیست و با عوارض جبران ناپذیری همراه است

بهترین و موثرترین روش کاهش وزن ، کم کردن مقدار غذای مصرفی و انجام تحرک ، فعالیت بدنی و ورزش است. weight-loss-nutritionاستفاده از یک رژیم غذایی مناسب و برنامه ریزی منسجم برای انجام ورزش های مناسب در دراز مدت کمک ارزنده ایی به کاهش وزن و سلامتی روحی و جسمی فرد می نماید.

در میان داروها کدامیک برای درمان چاقی توصیه می شود؟

داروهای مورد استفاده در کاهش وزن که مورد تایید FDA میباشند و مجوز  وزارت بهداشت دارند ۲ دسته اند که مصرف آنها برای مدت کوتاه از چند هفته تا چند ماه مجاز است که به همراه رژیم غذایی باعث کاهش وزن از ۲ تا ۱۰ کیلوگرم می گردند. در افراد مختلف با شرایط بدنی متفاوت پاسخ به این داروها یکسان نیست برای همین اینکه از چه دوز دارو و از چه نوع دارو استفاده کنیم تا موثر واقع شود را تنها پزشک با توجه به اطلاعات و تجربیاتش تعیین  می کند و فرد در حین مصرف داروها نیز باید توسط پزشک پایش شود .

۱- داروهایی که بر مرکز اشتها تاثیر دارند:

این داروها با تاثیر بر سیستم اعصاب مرکزی باعث کاهش اشتها می شوند ولی عوارض قلبی و عصبی دارند. نکته حائز اهمیت در مورد این داروها این است بعد از قطع دارو اثر خود را از دست می دهد و  اشتها به حالت اول برگشته، وزن دوباره افزایش می یابد. این داروها برای افرادی کاربرد دارند که شاخص توده بدنی(BMI) آنها بالاتر از ۳۰ باشد. سایر عوارض این داروها عبارتند از: ریزش مو ، ضعف ، افسردگی، بی خوابی و سرگیجه .منع مصرف این داروها در بیماران مبتلا به نارسائیهای قلبی – عروقی ، آسم و فشار خون می باشد.

۲-داروهایی که برروی جذب چربی تاثیر دارند.

این داروها با مهار آنزیمی که در روده باعث جذب چربی می شود باعث کاهش جذب چربی غذا تا ۳۰ درصد می گردد. این داروها نسبت به داروی اول سالمتر و عوارض جانبی کمتری دارند .

عوارض : این داروها در دراز مدت با اختلال در روند جذب چربی باعث کاهش  جذب ویتامین های محلول در چربی میشوند و بدن را با کمبود این ویتامین ها مواجه میسازند و باعث از دست رفتن طراوت و شادابی و درخشش پوست و  پیری زودرس می گردد.

نکته قابل اهمیت در مورد این دو دسته از داروها این است که دارو به همراه داشتن یک رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی، موثر و کارا خواهد بود .

 حفظ وزن کاسته شده چگونه امکان پذیر است؟

اثر این داروها کوتاه مدت است و اگر فرد بخواهد پس از کاهش وزن برای مدت طولانی وزنش ثابت بماند باید در تمام مدت مصرف داروها عادات غذایی اش را نیز تغییر دهد و فعالیت ورزشی منظم داشته باشد تا بعد از قطع دارو وزن ثابت بماند.

گیاهان دارویی چه نقشی دارند؟HERBS FOR WEIGHT LOSS

گیاهان دارویی که برای درمان چاقی توسط عطاریها توصیه میشوند هم بی خطر نیستند. بسیاری از مردم معتقدند که گیاهان دارویی ضد چاقی که بر روی آنها تبلیغات زیاد صورت می گیرد با حداقل ضرر هستند اما این فکر درست نمیباشد. این داروها در برخی از عطاریها توسط افراد غیر متخصص  آماده میشوند. بسیاری از این داروها مدر و مسهل میباشندو باعث کاهش وزن کاذب میشوندکه به علت ازدست دادن آب و الکترولیتهای بدن میباشد و باعث ضررهای زیادی برای بدن می شوند. حتی در بعضی از اینها مواد مخدر استفاده شده که حتی ممکن است به قیمت از دست رفتن زندگی فرد تمام شود.

داروهای غیر مجاز و قاچاق:

فرآوردههایی نظیر سوپر اسلیم و مجیک اسلیم بصورت قاچاق از کشورهای همسایه وارد کشور میشود و ادعا می شود که شامل ترکیبات گیاهی می باشد در حالی که شامل ترکیبات مضری است که بر روی برچسب فرآورده ذکر نشده است عوارض ناشی از فرآورده می تواند بسیار جدی و خطرناک باشد به عنوان مثال ترکیبات موجود در فرآورده می تواند موجب افزایش فشارخون ،تپش قلب، تاکیکاردی، تشنج ، سکته قلبی ، درد قفسه سینه ، خشکی شدید مخاط دهان و گلو ، سرفه های خشک ، تعریق، افسردگی و ایجاد افکار خود کشی  گردد.

این فرآورده های تقلبی که به عنوان یک فرآورده گیاهی موثر در کاهش وزن معرفی شده است، دارای مجوز واردات نبوده، می تواند عوارض کشنده ای را ایجاد نماید. لذا ضمن اینکه تأکید می گردد از تجویز و مصرف فرآورده مذکور جداً اجتناب شود،

فرآورده سوپراسلیم (SuperSlim) در فهرست فرآورده هایی قرار دارد که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نسبت به عوارض و خطرات ناشی از مصرف آنها هشدار داده است. براساس بررسی های FDA، ترکیبات فعال دارویی در این فرآورده های کاهنده وزن، شامل سیبوترامین، ریمونابات، فنی توئین (یک داروی ضد تشنج)، فنل فتالئین (محلول مورد استفاده در آزمایشهای شیمیایی و ماده مشکوک به ایجاد سرطان) و بومتانید (یک دیورتیک) بوده است. مقادیر برخی از داروهای موجود در این فرآورده ها، بسیار بیش از میزان مجاز بوده، سلامت مصرف کننده را تحت تأثیر قرار می دهد.

مؤکداً توصیه می شود از مصرف فرآورده های فاقد مجوز وزارت بهداشت اجتناب شود. همچنین خاطرنشان می سازد که صرفاً ادعای وجود ترکیبات گیاهی یا طبیعی در یک فرآورده، دلیل بر بی خطر بودن آن نیست و بایستی مستندات و اطلاعات کافی در خصوص اجزای موجود در فرآورده و عوارض احتمالی آنها مورد بررسی قرار گیرد.

افزایش وزن و چاقی

افزایش وزن و چاقی و خطرات آن برای سلامتی

شیوع اضافه وزن در سرتاسر جهان رو به افزایش است. در دهه اخیر، در ایالات متحده شیوع چاقی افزایش چشمگیری داشته است. چاقی تنها مشکل بزرگسالان نیست و در کودکان و نوجوانان نیز روند رو به رشدی دارد. طبق آمار منتشره، نیمی از افراد ساکن در تهران اضافه وزن دارند و ۲۰ درصد آنان چاق هستند.

از سه دهه پیش، برای درمان چاقی توصیه می شود که عادات زندگی اصلاح شوند و افراد چاق عادات مربوط به خوردن و فعالیت های بدنی خود را تغییر دهند که اثرات این روش در دراز مدت قابل مشاهده می باشد. بسیاری از افراد پس از موفقیت در رسیدن به وزن مطلوب به دلیل عدم دریافت آموزش های لازم برای پیشگیری از افزایش وزن مجدد، پس از مدتی به وزن اولیه برگشته اند.

امروزه به دلیل موفقیت نسبتا ناچیز و عدم تمایل افراد به تغییر عادات زندگی، رژیم غذایی و ورزش، استفاده از مکمل های رژیمی به عنوان روش جایگزین مطرح شده است.

مفهوم ساده چاقی عبارت است از دریافت انرژی بیشتر (دریافت چربی و کالری زیاد) و به دنبال آن مصرف انرژی کمتر (زندگی با تحرک کم). اوزان بالاتر از حد استاندارد تعاریفی دارند:

اضافه وزن: از نظر علمی ۱۰ تا ۲۰ درصد بیشتر از وزن استاندارد اضافه وزن می باشد. obesity chart

چاقی: ۲۰ درصد اضافه وزن یا بیشتر چاقی نامیده می شود. چاقی پس از گذشتن از مرحله افزایش وزن ایجاد می شود و باید در همان مراحل اولیه درمان را شروع کرد.

چاقی متوسط: ۲۰ درصد بالاتر از وزن ایده آل چاقی متوسط است که خطرات مرگ زودرس را افزایش می دهد. در این افراد احتمال دیابت نوع ۲ افزایش می یابد که علت آن مقاومت به انسولین است.

چاقی شدید: در چاقی شدید وزن افراد ۴۵ کیلوگرم و یا حدود ۶۰ درصد بیشتر از وزن ایده آل است. در این نوع چاقی مشکلات قلبی و ریوی بزرگترین خطرات را بوجود می آورد. شیوع مرگ ناگهانی در این افراد ۱۰ برابر بیشتر از افراد عادی است. به علاوه عواقب روانی اجتماعی این اختلال، اغلب مشکلات ویرانگری را ایجاد می کند.

آناتومی چاقی: چاقی می تواند به دو صورت چاقی شکمی (آندروئید) و چاقی در نواحی ران و لگن (ژینوئید) خود را نشان دهد.

چاقی شکمی عمدتا در مردان شایع است و با افزایش فشارخون، مقاومت به انسولین، هیپر اوریسمی و دیس لیپوپروتئینمی ارتباط نزدیک دارد. در این نوع چاقی که به پیکر سیبی معروف است بافت چربی در نواحی شکم و سینه تجمع می یابد و به مراتب از چاقی ژینوئید که به پیکر گلابی معروف است و چربی در نواحی ران، لگن و سرین جمع می شود خطرناک تراست.

تفاوت چاقی در زنان و مردان
تفاوت چاقی در زنان و مردان

چاقی شکمی با ترشح هورمون هایی که تحریک کننده رشد سلول های بافت چربی و افزایش اشتها می باشند، به افزایش چاقی دامن می زد. برای سنجش وضعیت چاقی شکمی از نسبت دور شکم به دور باسن و یا دور شکم به میزان قد نیز استفاده می شود.

بیماری های مرتبط با چاقی درمان نشده یا چاقی بیمارگونه: مطالعات نشان داده که افراد چاق نسبت به بیماری هایی چون دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک، فشارخون بالا، بیماری های قلبی، سکته مغزی، سرطان (عموما سرطان سینه و روده بزرگ)، افسردگی، کبدچرب، سنگ های صفراوی، استئوارتریت و …  بسیار مستعد هستند.

فرمول شاخص توده بدن (BMI):

روش دیگر، استفاده از فرمول شاخص توده بدن و مقایسه آن با حدود استاندارد می باشد. در این روش، وزن (کیلوگرم) به مربع قد (متر) تقسیم می شود.

جدول زیر ارتباط شاخص توده بدن و وضعیت وزنی را نشان می دهد:

وضعیت وزنی BMI
لاغر کمتر از ۵/۱۸
نرمال ۵/۱۸ – ۹/۲۴
دارای اضافه وزن ۲۵ – ۹/۲۹
چاق ۳۰ و بالاتر

بزرگسالان با نمایه توده بدن ۳۰ یا بالاتر چاق در نظر گرفته می شوند. زمانی که نمایه توده بدن ۴۰ یا بیشتر باشد چاقی شدید یا چاقی مرضی نامیده می شود و در این حالت فرد مستعد بیماری های جدی است.

مهترین عوامل موثر در چاقی عبارتند از:

•   تغذیه نامناسب (پرخوری و بدخوری)

•   تحرک ناکافی

•   فاکتورهای ژنتیک

•   سن

•   جنسیت

•   اختلالات هورمونی

•   مشکلات روحی- عصبی

•   مصرف برخی از داروها

چاقی در هر سنی دیده می شود اما هرچه سن بالاتر باشد احتمال چاقی بیشتر است زیرا متابولیسم بدن کاهش و تحرک کمتر می شود که باعث می شود نیاز بدن به کالری کاهش یافته و مازاد انرژی به صورت چربی در بدن ذخیره شود. علاوه بر این چاقی در زنان شایع تر از مردان است که به دلیل نقش هورمون های زنانه در ایجاد چاقی است. چاقی در دوران بارداری خانم ها بیشتر در ناحیه ران و باسن است اما پس از یائسگی میزان چاقی شکمی افزایش می یابد.

چه افرادی مستعد چاقی هستند؟

•   افراد سیگاری

•   افراد با بیماری های روانی

•   افراد با ناراحتی های حرکتی و معلولین

•   افراد با زندگی کم تحرک

•   افراد با درآمد پایین

تئوری هایی در رابطه با چاقی:

•   چاقی و عدم تحرک منجر به افزایش سطح انسولین در جریان خون می شود و این انسولین اضافی می تواند سوخت مورد نیاز برای رشد سلول های سرطانی را مهیا کند.

•   افزایش بافت چربی باعث آزادسازی پروتئین هایی می شود که سیستم ایمنی را سرکوب می کنند و التهاب را افزایش می دهند و این دو عامل در پیشرفت سرطان موثرند.

با استفاده از روش های زیر می توان چاقی را مدیریت نموده و وزن خود را کاهش داد:

•   کاهش دریافت کالریBariatric-Food-Pyramid-Obesity 2

•   افزایش فعالیت بدنی

•   تغییر شیوه زندگی (اصلاح رفتاری)

•   دارو درمانی

•   مصرف مکمل های رژیمی کمک کننده به کاهش وزن

برای کاهش وزن باید رژیم غذایی با کالری مناسب همراه با افزایش فعالیت بدنی باشد و رژیم هایی با کالری بسیار محدود (کمتر از ۱۰۰۰ کیلو کالری) بسیار نامناسب است و عوارضی به دنبال دارد.

با رعایت چنین رژیم هایی افراد ویتامین و املاح کافی دریافت نمی کنند و علائمی چون احساس خستگی، سرما، ریزش مو، سر گیجه، افزایش خطر ایجاد سنگ های کلیوی، اختلال در سیکل قاعدگی و ناهنجاری در ریتم قلبی و بسیاری مشکلات دیگر را تجربه می کنند و در نهایت بعد از قطع رژیم غذایی مجددا چاق می شوند. رعایت اصول زیر می تواند وزن را کاهش دهد:

•   مصرف لبنیات کم چرب

•   مصرف میوهها به مقدار متعادل در میان وعده صبح و عصر

•   مصرف مایعات نیم ساعت قبل از ناهار و شام

•   مصرف نان های سبوس دار (نان های سبوس دار اشتها را کم کرده، کلسترول خون را کاهش می دهد و از یبوست جلوگیری می کند)

•   خوردن سالاد و سبزی به همراه غذا

•   نوشیدن آب (حداقل ۸ لیوان در روز)

•   تقسیم وعده های غذاییبه ۵ یا ۶ وعده و عدم ریزه خواری

•   پیاده روی روزانه (نیم تا یک ساعت در روز)

تناسب اندام: Obesity-007

برای رسیدن به تناسب اندام، در کنار رعایت رژیم های کاهش وزن و علاوه بر افزایش فعالیت های بدنی می توان از مکمل هایی با منشا گیاهی استفاده نمود که در کاهش اشتها و تغییر در متابولیسم چربی و کربوهیدرات موثرند.

مکمل های مداخله گر در جذب کربوهیدرات ها:

استفاده از مکمل های مداخله گر در جذب کربوهیدرات که بخش اصلی رژیم غذایی را تشکیل می دهد می تواند منجر به کاهش جذب و متابولیسم کربوهیدرات در بدن شده تا در نهایت بدن برای تامین انرژی مورد نیاز خود از ذخایر گلیکوژن و چربی موجود در بدن استفاده کند.

مکمل های مداخله گر در جذب چربی ها:

چربی های موجود در مواد غذایی از عوامل موثر در افزایش وزن می باشند که علاوه بر چاقی، زمینه ساز بروز بیماری های قلبی و عروقی هستند. استفاده از مکمل های مداخله گر در جذب چربی منجر به کاهش جذب و استفاده از ذخایر چربی موجود در بدن می گردد و می تواند در رسیدن به وزن مطلوب موثر باشد.

مکمل های کنترل کننده اشتها:

مکمل های موثر روی اشتها با کاهش اشتها و افزایش میزان متابولیسم بدن به کاهش وزن کمک می کنند.

کلیات چاقی (تشخیص، پیشگیری و درمان)

کلیات چاقی (تشخیص، پیشگیری و درمان)

به تجمع غیر طبیعی چربی در بدن چاقی گفته می شود. زمانی که دریافت انرژی از مصرف یا سوخت انرژی در بدن تجاوز کند ، بدن انرژی اضافه را در سلولهای چربی که در بافت چربی وجود دارند، ذخیره می کند. این سلول های چربی به عنوان ذخیره انرژی عمل می کنند و بسته به این که فرد چگونه این انرژی را مصرف می کند، بزرگ می شوند یا کوچک می شوند. اگر فرد بین دریافت و مصرف انرژی توسط عادات خوردن و ورزش منظم تعادل برقرار نکند، چربی ساخته می شود و فرد دچار اضافه وزن می شود. افراد چاق از نظر مقدار و نحوه توزیع چربی در بدن متفاوت هستند . obesity balance
خطراتی که با چاقی همراه هستند و نوع بیماری هایی که از چاقی ناشی می شوند، تحت تاثیر نحوه توزیع چربی در بدن هستند. زمانی که قسمت عمده چربی در شکم تجمع می یابد خطر عوارض چاقی ، بالاخص بیماری قلبی عروقی بیشتر است.  در برخی از خانواده ها احتمال ابتلا به چاقی بیش از سایر خانواده ها است.

 

عوامل مؤثربرچاقی

 عوامل ژنتیکی:

در خانواده هایی که افراد چاق دارند احتمال بروز چاقی در سایر افراد خانواده بیشتر است. در واقع زمینه ژنتیکی فرد را مستعد می کند تا در صورت دریافت بیش از حد انرژی یا فعالیت ناکافی ، دچار اضافه وزن شود.

عوامل محیطی:

  • عادات غذایی نامناسب مثل مصرف بی رویه غذاهای چرب و شیرین
  • کم تحرکی
  • بعضی از بیماری ها مثل کم کاری تیروئید
  • مصرف بعضی از داروها

ارزیابی و برآورد خطر اضافه وزن و چاقی

نمایه توده بدنی (BMI): تعیین نمایه توده بدنی ساده ترین و رایج ترین راه تعیین اضافه وزن و چاقی است که می تواند شیوع چاقی درجامعه و خطرات همراه و مرتبط با چاقی مانند بیماری قلبی عروقی ، فشارخون بالا، دیابت را تعیین کند. نمایه توده بدنی یک شاخص ساده نسبت وزن به ازای قد بدون توجه به جنس است و ارتباط قوی با میزان چربی بدن دارد. نمایه توده بدنی براساس تقسیم وزن بدن بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد برحسب متر محاسبه می شود (Kg/m²)BMI 2

در مجموع هر چه مقدار نمایه توده بدنی بیشتر باشد، خطری که به افزایش وزن مربوط می شود ، بیشتر است. اگر نمایه توده بدنی بالا باشد و بالاخص اگر سایر عوامل خطر مرتبط با اضافه وزن و چاقی نیز وجود داشته باشد، کم کردن وزن بسیار سودمند است. البته باید توجه داشت که در سالمندان ( افراد ۶۰ سال و بیشتر) افزایش BMI تا حدودی می تواند به دلیل کوتاه شدن قد ناشی از پوکی استخوان باشد.

نمایه توده بدنی Kg/m²  ۲۵ و بالاتر در بزرگسالان را اضافه وزن می نامند. از این نقطه به بعد خطر بیماری های همراه و مرتبط با چاقی با افزایش وزن زیاد می شود. نمایه توده بدنی ۳۰ و بالاتررا چاقی می نامند. نمایه توده بدنی ۹/۳۴-۳۰  به چاقی درجه یک، ۹ /۳۹-۳۵  به چاقی درجه ۲ و ۴۰ و بالاتر به چاقی درجه ۳ تقسیم بندی می شود.

وضعیت شیوع چاقی در جهان

براساس آمار سازمان جهانی بهداشت حدود نیمی از کشورهای جهان دارای شیوع اضافه وزن و چاقی بالای ۵۰% در جمعیت بالای ۲۰ سال خود هستند یعنی BMI آنها ۲۵و بیشتر از آن می باشد.

در سراسر جهان، حداقل ۲٫۸ میلیون نفر در هر سال در نتیجه اضافه وزن یا چاق بودن می میرند. اضافه وزن و چاقی منجر به اثرات متابولیک منفی بر فشار خون، کلسترول، تری گلیسیرید و مقاومت به انسولین می شود. خطرات ناشی از بیماری عروق قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع ۲ دیابت افزایش به طور پیوسته با افزایش (BMI) ، افزایش می یابد. بالا بودن شاخص توده بدنی نیز خطر ابتلا به سرطان پستان، روده بزرگ، پروستات، آندومتر، کلیه و کیسه صفرا را افزایش می دهد. میزان مرگ و میر با افزایش شاخص توده بدنی است افزایش می یابد.obesity epidemy 2

در سال ۲۰۰۸، ۳۵ درصد از بزرگسالان ۲۰ + ساله اضافه وزن داشته یا چاق (BMI ≥ ۲۵ ) بوده اند (۳۴٪ مردان و ۳۵٪ زنان). شیوع چاقی در سراسر جهان بین سال های ۱۹۸۰ و ۲۰۰۸ دو برابر شده است. در سال ۲۰۰۸، ۱۰ درصد از مردان و ۱۴ درصد زنان در جهان چاق (BMI ≥ ۳۰) بودند ، در حالیکه در سال ۱۹۸۰ ۵٪ مردان و ۸ درصد زنان چاق بودند. تخمین زده می شود ۲۰۵ میلیون مرد و ۲۹۷ میلیون زن ( در مجموع بیش از نیم میلیارد بزرگسال بالای  سال۲۰ در سراسر جهان) چاق هستند.

بالاترین میزان شیوع اضافه وزن و چاقی در جهان، مربو ط به منطقه آمریکا (۶۲٪ اضافه وزن ، و ۲۶٪ برای چاقی در هر دو جنس) و کمترین میزان در منطقه جنوب شرق آسیا (۱۴٪ اضافه وزن و ۳٪ چاقی در هر دو جنس) می باشد.

بر اساس آمارهای منتشره از سوی سازمان جهانی بهداشت در کشور ما ۲۱٫۶% مردم چاق هستند و متاسفانه این روند در حال افزایش است. شیوع چاقی در تمام دنیا در زنان بیشتر از مردان است حتی در بعضی از  کشورها حدود ۲ برابر مردان است

عوامل خطر یا بیماری های همراه با چاقی

بعضی از بیماری ها یا عوامل خطر همراه با چاقی ،سلامت بیماران چاق را در معرض خطر جدی قرار می دهند. توجه به درمان ومراقبت این افراد ضروری است. این بیماری ها شامل بیماری عروق کرونر قلب ، سایر بیماری هایی که ایجاد تصلب شرایین می کنند، دیابت نوع ۲ و وقفه تنفسی در خواب، اختلالات زنانگی مثل قطع قاعدگی وخونریزی ، مشکلات استخوانی مفصلی، سنگ کیسه صفرا و عوارض آن ها واسترس هستند.

عوامل خطرآفرین شامل مصرف دخانیات، فشارخون بالا، اختلال چربی خون، اختلال گلوگز ناشتا ، سابقه خانوادگی بیماری عروق کرونر زودرس (سکته قلبی  یا مرگ ناگهانی در مردان درجه یک خانواده در سن ۵۵ سالگی یا قبل از آن،یا درزنان درجه یک خانواده درسن ۶۵ سالگی یا قبل از آن )،مردان ۴۵ سال و بیشتر یا زنان ۵۵ سال و بیشتر (یا بعد از یائسگی ) ، کم تحرکی،  تری گلیسیرید خون بالا هستند.

 

تاثیر اضافه وزن و چاقی برسلامتی

عواقب بهداشتی اضافه وزن و چاقی بسیار متفاوت است و از افزایش خطر مرگ زودرس تا ناتوانی های ناشی از بیماری را شامل می شود. هر چه مدت ابتلا به چاقی بیشتر باشد ،خطر بیشتر است.چاقی یکی از عوامل خطر مهم برای بیماری های غیر واگیر مانند دیابت، قلب و عروق و سرطان است . چاقی خود نیز یک بیماری مزمن است که با افزایش آن خطر مرگ نیز افزایش می یابد. چاقی در کودکی و نوجوانی زمینه ابتلاء به چاقی در بزرگسالی را افزایش می دهد.

فواید کاهش وزن در افراد مبتلا به اضافه وزن و چاقی

کاهش وزن قند خون ، فشارخون و چربی خون رادر سطح مطلوب کنترل می کند. کاهش وزن در حد متوسط سبب بهبودی عملکرد ریه ها و تنگی نفس می شود ، تعداد وقوع وقفه تتنفسی در خواب را کم می کند، کیفیت خواب را بهبود می دهد، خواب آلودگی در طول روز، درد استخوانی مفصلی و نیز درد کمر را کم می کند. البته حفظ وزن کاهش یافته در بهبودی مؤثراست. پیروی از رژیم های غذایی نامناسب برای کاهش وزن سبب کمبود بعضی از مواد مغذی و بروز برخی بیماری ها (مانند اختلال گوارشی) در فرد می شود.کاهش و افزایش وزن مکرر  اثرات منفی بر سلامتی دارد و موفقیت در برنامه های کاهش وزن را مشکل می سازد.

هدف از کاهش وزن و مراقبت آن شامل کاهش وزن، حفظ وزن کاهش یافته به مدت طولانی و پیشگیری از اضافه وزن بیشتر است.

 

درمان اضافه وزن وچاقی

درمان یک فرد دارای اضافه وزن و چاقی شامل دومرحله است: ارزیابی و مراقبت .

ارزیابی شامل تعیین درجه چاقی و وضعیت کلی سلامتی است. مراقبت نه تنها شامل کاهش و حفظ وزن بدن است بلکه شامل انجام اقدامات لازم برای کنترل سایر عوامل خطر آفرین او بیماری ها ست. چاقی یک بیماری مزمن است و بیمار و کارکنان بهداشتی باید بدانند که درمان نیاز به تلاش دراز مدت در طول زندگی دارد. انواع مختلف درمان های مؤثر برای کنترل وزن وجود دارد،که شامل درمان با رژیم غذایی، فعالیت بدنی ،درمان رفتاری (تغیر شیوه زندگی)، درمان دارویی، درمان ترکیبی و جراحی است.

رژیم غذایی

رژیم غذایی یعنی تنظیم یک برنامه غذایی مناسب بر اساس شرایط فرد(از نظر سن،جنس،فعالیت بدنی، سلامتی، عادات غذایی ،….) برای دست یابی به سلامتی Obesity Diet 1

  • یکی از راه های مهم برای اصلاح رژیم غذایی، آموزش افراد در مورد اصول تغذیه مناسب، گروه های غذایی، عادات غذایی مناسب و تهیه و طبخ صحیح مواد غذایی است.
  • در طی رژیم غذایی افراد باید از نظر پیروی صحیح از برنامه و توصیه های غذایی تحت مراقبت قرار گیرند.

 

توصیه های غذایی برای کاهش وزن

•   از مصرف غذا های پر انرژی حاوی مقادیر زیاد چربی وکربوهیدرات  اجتناب شود.

•   حجم غذای مصرفی در هر وعده کاهش یابد.

•   آب به مقدار کافی مصرف شود.

•   رژیم غذایی باید طوری برنامه ریزی شود که در ترکیبات آن مصرف چربی و نمک در حدی باشد که سایر عوامل خطر زای بیماری قلبی عروقی (مانند فشارخون بالا ،کلسترول خون بالا….) را کاهش دهد و اصلاح کند.

•   بعداز کاهش وزن حفظ آن مهم است. برای حفظ وزن ، هر فرد باید در روز به تعادل مقدار انرژی که دریافت می کند و مقدار انرژی که از طریق فعالیت می سوزاند توجه کند تا قادر به حفظ وزن مطلوب خود باشد.

•   کاهش وزن نباید اولین هدف برأى سلامتی باشد. موفقیت در کاهش وزن را نباید براساس مقدار وزن از دست داده ارزشیابی کرد بلکه باید بر اساس میزان بهبودی در عوامل خطرزای بیماری های مزمن همراه با چاقی یا نشانه های آن و پذیرش شیوه زندگی مناسب ، ارزشیابی کرد.

•   هدف از رژیم غذایی تنها کاهش وزن نیست بلکه یکی از اهداف مهم ،کنترل سایر عوامل خطرساز بیماری های  غیر واگیر همراه با چاقی است.

فعالیت بدنی

کاهش فعالیت روزانه در افزایش وزن دخالت دارد. فعالیت بدنی بصورت مستقیم و غیر مستقیم بر سلامت تاثیر دارد.افزایش فعالیت بدنی با افزایش مصرف وسوخت انرژی درکاهش وحفظ وزن مؤثر است. انجام فعالیت بدنی همراه با رژیم غذایی نسبت به یک رژیم غذایی بدون فعالیت بدنی بیشتر در کاهش خطر بیماری قلبی عروقی مؤثر است.فعالیت بدنی حجم چربی بدن را کم می کند و از کاهش توده عضلانی که غالبا”در طی کاهش وزن رخ می دهد،جلوگیری می کند.

•    فعالیت بدنی مناسب فعالیت بدنی با شدت متوسط است که به مدت ۳۰ الی ۶۰ دقیقه در روز و در بیشتر روزهای هفته یا ترجیحا” تمام روز ها انجام گیرد .به عنوان مثال پیاده روی تند،دویدن آرام،دوچرخه سواری و شنا بر اساس شرایط جسمانی فرد از ورزشهای مناسب و تاثیر گذار برآمادگی قلب و ریه در این مورد هستند.

•   فعالیت بدنی یک عامل کلیدی برای حفظ وزن کاهش یافته است.

رفتار درمانی

این نوع درمان شامل تغییر رفتار هایی است که در کاهش وزن مؤثر هستند ازجمله تغییر درالگوهای رژیم غذایی و فعالیت بدنی و رفتار هایی است که درکاهش وزن مؤثر هستند. اصلاح عادات غذایی و میزان فعالیت بدنی به منظور کاهش و کنترل وزن  نیاز به زمان دارد.

درمان داروئی

درمان دارویی در صورت نیاز باید تحت نظر پزشک تجویز شود. بیماران تحت درمان باید بطور منظم برای تعیین تاثیر دارو و تداوم درمان ، تحت پایش و مراقبت قرار گیرند.

جراحی

زمانی که راه های اولیه درمان چاقی شامل اصلاح رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی و یا دارو درمانی مؤثر نباشند، جراحی به عنوان  یکی از راه های درمان چاقی توصیه می شود.در این روش جراحی بر روی معده یا روده به منظور کاهش حجم غذای دریافتی انجام می شود.باید توجه داشت حتی در صورت انجام عمل جراحی پیروی از رژیم غذایی مناسب و افزایش فعالیت بدنی ضروری است.

هشدار در مورد رژیم های غذایی خیلی سخت

پیروی از رژیم های غذایی خیلی سخت عوارض نامطلوب بر سلامت فرد می گذارند و اغلب باعث پر خوری در مراحل بعد از قطع رژیم غذایی می شوندکه خود باعث افزایش مجدد وزن می گردد.کاهش وزن اولیه که در اثر پیروی از رژیم های سخت اتفاق می افتد بیشتر به علت دفع مایعات بدن است. ازعوارض جانبی نامطلوب این گونه رژیم ها می توان از تهوع، عدم تحمل سرما، ریزش مو، سنگ کیسه صفرا و نا منظمی قاعدگی نام برد.

هدف های تغییر رفتار برای کاهش وزن در کودکان و نوجوانان شامل موارد زیر است:

•   افزایش مصرف میوه و سبزی بیش از ۵ بار در روز

•   مصرف فیبرهای غذایی به مقدار کافی و محدودیت مصرف نمک و قند و شکر

•   افزایش مصرف شیر و لببنبات بیش از ۳ بار در روز و افزایش مصرف لبنبات بدون چربی بعد از ۲ سالگی

•   افزایش مصرف غلات بیش از ۶ بار در روز

•   آماده کردن غذا در منزل و کاهش مصرف غذاهای بیرون از خانه ،برنامه ریزی برای تنقلات سالم ، ارائه غذاهای کم انرژی مثل میوه و سبزی

•   افزایش فعالیت بدنی روزانه به ۱ ساعت در روز

•   محدود کردن تماشای تلویزیون به کمتر از ۲ ساعت در روز

•   درگیر کردن کودکان در برنامه ریزی وعده های غذایی، خرید مواد غذایی، آماده کردن غذا و انتخاب غذاهای سالمتر

•   انجام فعالیت بدنی روزانه منظم (در حد عرق کردن که نشان می دهد شدت فعالیت مناسب است و تلاش کافی صورت گرفته است). این توصیه برای همه کودکان کاربرد دارد.

•   کاهش تماشای تلویزیون و بازی های کامپیوتری به کمتر از ۲ ساعت در روز

•   توصیه به ورزش و فعالیت بدنی که لذت بخش و مطابق با شرایط و شیوه زندگی خانواده باشد. فعالیت هایی مانند پیاده روی ، دوچرخه سواری، اسکیت، پیاده روی، طناب بازی،کوه پیمایی، وزنه برداری برای بهبود قدرت عضلانی و باغبانی را راحت ترمی نوان در زندگی روزانه انجام داد.

•   استفاده از میان وعده ها، تعداد وعده های غذا در روز را افزایش دهند و حجم هر وعده را کم کنند.

•   باعت ثابتی برای صرف غذا در وعده های مختلف در هر روز داشته باشند و از ریزه خواری پرهیز نمایند.

•   صرف قند و شکر و غذاهای حاوی آنها مثل شیرینی جات، شکلات، آب نبات، نوشابه ها، شربت ها و آب میوه های صنعتی، مربا  و عسل و….. را تا حد امکان محدود کنند.

•   نان مصرفی باید از انواع تهیه شده از آرد سبوس دار (نان سنگکک، نان جو و..) باشد و نان های فانتزی مثل انواع ساندویچی و باگت را کمتر مصرف کنند.

•   انواع حبوبات مثل عدس و لوبیا، نخود و لپه را در برنامه غذایی خود بگنجانند.

•   اغلب رژیم های غذایی برای کاهش وزن  بر مصرف متعادل ، متنوع و مقدار کافی طبق الگوی غذایی کلی مصرف تاکید دارد. مراقبت و درمان چاقی و اضافه وزن یک مراقبت دراز مدت است و بهتر است خود مراقبتی توسط کودکان و نوجوانان تشویق شود.

تغذیه و چاقی

مطالعات نشان می دهد شیوع چاقی در جهان رو به افزایش است

چاقی یک مشکل رو به گسترش در کل جهان است

چاقی یک مشکل رو به گسترش در کل جهان است

مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهد عواملی همچون سن، جنس، سطح تحصیلات، وضعیت ازدواج، عادات تغذیه ای و عادات و رفتار هایی شامل استعمال دخانیات، مصرف الکل و فعالیت فیزیکی ناکافی مسئول چاقی می باشند. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی در جهان بیشتر از ۴۰۰ میلیون نفر چاق و ۱٫۶ میلیارد نفر دارای اضافه وزن وجود دارد. چاقی در همه نقاط جهان رو به افزایش است و تنها شامل مردان و زنان نمی باشد بلکه کودکان و نوجوانان را تحث تاثیر قرار می دهد.

چاقی عامل بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری های قلبی–عروقی، فشارخون ،دیابت، بعضی از سرطان ها، بیماری های سیستم اسکلتی–ماهیچه ای است، که نه تنها یک مشکل بهداشتی عمومی جهانی است بلکه روی وضعیت اقتصادی کشور نیز تاثیر دارد.

شیوع عوامل خطرساز بیماری های قلبی-عروقی در بیشتر کشور های منطقه بالاست به طوری که ۵۸% جمعیت ۱۵تا ۶۵ سال مبتلا به اضافه وزن و چاقی می باشند .اضافه وزن و چاقی، مهمترین عامل خطر بالقوه برای بیماری های قلبی-عروقی بوده و با مرگ های زود هنگام ارتباط دارند .

تعریف چاقی

به تجمع غیرطبیعی چربی در بدن چاقی گفته می شود. زمانی که دریافت انرژی بر مصرف یا سوخت انرژی در بدن غلبه کند، بدن انرژی اضافه را در سلول های چربی که در بافت چربی وجود دارند ذخیره می کند. این سلول های چربی به عنوان ذحیره انرژی عمل می کنند و بسته به این که فرد چگونه این انرژی را مصرف می کند رشد کرده و یا کوچک می شوند. اگر فرد بین دریافت و مصرف انرژی از طریق عادات غذایی و ورزش منظم تعادل برقرار نکند، چربی در بدن انباشته شده و فرد دچار اضافه وزن می شود.

افراد چاق از نظرمقدار و نحوه توزیع چربی در بدن متفاوت هستند. خطراتی که با چاقی همراه است و نوع بیماری هایی که ازچاقی ناشی می شوند، تحت تاثیر نحوه توزیع چربی در بدن هستند. زمانی که قسمت عمده چربی در شکم تجمع می یابد خطر عوارض چاقی ،بالاخص بیماری های قلبی-عروقی بیشتر است. در چاقی مردان، تجمع چربی در شکم بوده و سیبی شکل است (بر خلاف زنان که چاقی آن ها، گلابی شکل است) .

عوامل مؤثر در ایجاد اضافه وزن و چاقی

عوامل متعددی در افزایش وزن و چاقی موثر هستند:

عوامل ارثی: در خانواده هایی که افراد چاق وجود دارند احتمال بروز چاقی در سایر افراد خانواده بیشتر است.

عادات غذایی نامناسب: مثل مصرف بی رویه غذا های چرب و شیرین، غذا های آماده، تنقلات…

سن و جنس: با افزایش سن و کاهش سوخت و ساز در بدن استعداد به چاقی افزایش می یابد.

شرایط اقتصادی اجتماعی

زندگی کم تحرک و نداشتن فعالیت فیزیکی

بعضی از بیماری ها مثل کم کاری تیروئید

مصرف طولانی مدت بعضی از دارو ها مانند دارو های استروئیدی

مصرف الکل و سیگار

روش محاسبه نمایه توده بدنی و تعیین وضعیت چاقی و اضافه وزن

نمایه توده بدنی(BMI) شاخص ارزیابی بدن از نظر وضعیت جسمانی است. براساس این شاخص افراد به ۴ گروه لاغر، در محدوده وزن طبیعی، دارای اضافه وزن و چاق (درجات ۱، ۲ و ۳) طبقه بندی می شوند.

چاقی

توصیه هایی برای کاهش وزن: 

•   اصلاح الگوی تغذیه ای

•   هیچیک از وعده های غذایی به خصوص صبحانه را حذف نکنید

•   از مصرف غذاهای پر انرژی حاوی مقادیر زیاد چربی و کربوهیدرات پرهیز کنید

•   حجم غذای مصرفی در هر وعده را کاهش دهید

•   حداقل ۸ لیوان آب بنوشید

•   ساعت ثابتی برای صرف غذای اصلی داشته باشید

•   میان وعده های سبک میل کنید

چاقی قابل کنترل و پیشگری است

چاقی قابل کنترل و پیشگری است

•   مصرف قند و شکر و غذاهای حاوی آنها مثل شیرینی جات، شکلات، آب نبات ،نوشابه ها، شربت ها و آب میوه های صنعتی، مربا و عسل و …. را بسیار محدود کنید.

•   نان مصرفی باید از انواع تهیه شده از آرد سبوس دار باشد و نان های فانتزی مثل انواع ساندویچی و باگت را کمتر مصرف کنید.

•   حبوبات پخته مثل عدس و لوبیا را در برنامه غذایی خود بگنجانید.

•   شیر و لبنیات مصرفی را حتما از انواع کم چرب انتخاب کنید.

•   گوشت کاملاً چربی گرفته و مرًغ و ماهی بدون پوست مصرف کنید.

•   از مصرف فرآورده های گوشتی پرچرب مثل سوسیس، کالباس و همبرگر و کله پاچه و مغز خودداری کنید.

•   به جای گوشت قرمز، بیشتر از گوشت های سفید، خصوصاً ماهی استفاده کنید.

•   مصرف زرده تخم مرغ را محدود کنید.

•   میوه ها و سبزی ها را بیشتر به شکل خام مصرف کنید .

•   به جای آب میوه بهتر است خود میوه را مصرف کنید.

•   غذا ها را بیشتر به شکل آب پز، بخار پز، کبابی یا تنوری مصرف کنید.

•   از مصرف غذا های پرچرب و سرخ شده پرهیز کنید.

•   از مصرف انواع سس سالاد، کره، خامه، سرشیر و پنیر های پرچرب خودداری کنید.

•   مصرف مغزدانه ها و دانه های روغنی مانند گردو، فندق، بادام، تخمه، پسته و زیتون را محدود کنید.

•   مصرف غذا های آماده (فست فود ها) و کنسروی را محدود کنید.

•   بعد از کاهش وزن حفظ آن مهم است. برای حفظ وزن، باید مراقب تعادل بین دریافتو مصرف انرژی باشید تا بتوانید وزن خود را در محدوده مطلوب حفظ کنید.

فعالیت بدنی

فعالیت بدنی 

فعالیت بدنی به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر سلامت تاثیر دارد به شکلی که کاهش فعالیت بدنی سبب افزایش وزن شده و افزایش فعالیت بدنی با بالا رفتن سوخت انرژی سبب تعادل وزن می شود بنابراین فعالیت بدنی یک عامل کلیدی برای حفظ وزن کاهش یافته است.

ورزش علاوه بر کمک به تعادل وزن در پیشگیری و درمان بیماری های قلبی- عروقی ،سکته های قلبی و مغزی، فشار خون بالا، چربی خون بالا، دیابت، پوکی استخوان، کمردرد ،سنگ کیسه صفرا و بیماری های روحی–روانی موثر است. به طور مثال مطالعات نشان داده است که انجام فعالیت بدنی همراه با رژیم غذایی مناسب نسبت به یک رژیم غذایی مناسب بدون فعالیت بدنی بیشتر در کاهش خطر بیماری قلبی عروقی مؤثر است. فعالیت بدنی حجم چربی بدن را کم می کند و از کاهش توده عضلانی که غالباً در طی کاهش وزن رخ می دهد جلوگیری می کند .

از طرف دیگر ورزش سبب افزایش کیفیت زندگی، کاهش اثرات سالمندی، لذت بردن از زندگی، افزایش توان خلاقیت، کمک به افزایش بازده کاری، کمک به کاهش هزینه های زندگی و در نهایت کاهش مرگ و میر می شود. فعالیت بدنی مناسب زمانی است که با شدت متوسط بوده و به مدت ۳۰ الی ۶۰ دقیقه در روز و در بیشتر روز های هفته یا ترجیحا تمام روز ها انجام گیرد. به عنوان مثال پیاده روی تند، دویدن آرام ،دوچرخه سواریً و شنا بر اساس شرایط جسمانی فرد از ورزش های مناسب و تاثیر گذار برآمادگی قلب و ریه در این مورد هستند.

درمان دارویی چاقی

درمان دارویی در صورت نیاز باید تحت نظر پزشک صورت گیرد. Weight-Loss-Medicationبیماران تحت درمان باید بطور منظم برای تعیین تاثیر دارو و تداوم درمان، تحت نظر و مراقبت پزشک قرار گیرند و سعی نمایند حتما در کنار مصرف دارو، شیوه زندگی (الگوی مصرف و تحرک) خود را تغییر دهند. دًارو درمانی در موارد خاصی توصیه می شود از جمله برای افراد چاق (دارای نمایه توده بدنی ۳۰ و بیشتر) با یا بدون داشتن هیچ عامل خطر مرتبط با چاقی و افراد دارای نمایه توده بدنی ۲۷ و بیشتر با داشتن ۲ عامل خطر مرتبط با چاقی (مانند چربی خون بالا و فشار خون بالا) که بعد از سه ماه رعایت رژیم غذایی و ورزش، تغییری در وزن آن ها ایجاد نشده باشد.

دارو ها از طرق مختلف باعث کاهش وزن می شوند ولی همه افراد به دارو درمانی پاسخ نمی دهند. هرگز به توصیه های نا آگاهانه دوستان وآشنایان هیچ نوع فرآورده ای حتی فرآورده های گیاهی را با ادعای بی ضرر بودن استفاده نکنید زیرا طبیعی بودن ترکیبات گیاهی دلیل بر بی خطر بودن آن ها نیست. حتی ترکیبات گیاهی ممکن است دارای عوارضی بوده و یا در افراد خاص مصرف آن ها محدود و یا ممنوع باشد.

درمان جراحی

روش هایی همچون برداشت قسمتی از معده ویا استفاده از حلقه در معده فقط برای چاقی های مفرط و با نظر پزشک جراح صورت می گیرد. درمان جراحی چاقیدر واقع افراد ۱۸ تا ۵۵ سال که BMI آن ها بالای ۴۰ باشد و یا بیمارانی که یکی از عوارض چاقی مفرط را داشته و BMI آن ها بالای ۳۵ باشد کاندید این عمل جراحی هستند. بیماران باید از سلامت کامل جسمی و روحی روانی برخوردار بوده و بیماری قلبی عروقی حاد و بیماری های مزمن و عفونی نیز نداشته باشند. با توجه به اینکه در بسیاری از موارد این شیوه ها برگشت پذیرند دخالت جراحی برای درمان چاقی برای افراد خاص و تعداد محدودی توصیه می شود. باید توجه داشت حتی در صورت انجام عمل جراحی پیروی از رژیم غذایی مناسب و افزایش فعالیت بدنی ضروری است.

بیماری های شایع همراه با چاقی 

عوارض چاقی بسیار متعدد است

عوارض چاقی بسیار متعدد است

بعضی از بیماری ها یا عوامل خطر همراه با چاقی، سلامت بیماران چاق را در معرض خطر جدی قرار می دهند.

 این بیماری ها عبارتند از:

•   بیماری عروق قلب و سایر بیماری هایی که ایجاد گرفتگی عروق می کنند.

•   دیابت نوع ۲

•   وقفه تنفسی در خواب

•   مشکلات استخوانی مفصلی مانند آرتروز

•   سنگ کیسه صفرا و عوارض آن

•   استرس و اضطراب

عوامل خطرآفرین برای افراد چاق که سلامت این افراد را بیش از پیش به خطر می اندارد عبارتند از: مصرف دخانیات، فشارخون بالا، اختلال چربی خون، اختلال قند خون و سابقه خانوادگی بیماری زودرس عروق قلب (سکته قلبی یا مرگ ناگهانی در مردان درجه یک خانواده در سن ۵۵ سالگی یا قبل از آن، کم تحرکی، تری گلیسیرید خون بالا)

عادات غذایی نا سالم obese-child

•   مصرف غذا های پرچرب، شیرین و پرانرژی (غذا های با انرژی بالا چاقی را افزایش می دهند. این غذا ها از نظر مردم خوشمزه تر و لذیذ تر می باشند).

•   عدم مصرف کافی میوه و سبزیجات

•   مصرف نوشیدنی های شیرین شده با شکر و نوشابه های گازدار و آب میوه های صنعتی

•   مصرف نکردن صبحانه و مصرف تنقلات و میان وعده های چرب و شیرین

•   بی تحرکی و کم تحرکی و مصرف تنقلات نظیر چیپس، پفک و تخمه در حین کار با کامپیوتر و تماشای تلویزیون