آدرس : ولیعصر روبروی صدا و سیما برج جم طبقه 2 واحد 3
02122023107
drentezari@

چرا کودکان ما چاق هستند؟

چاقی یک عامل خطرزای مهم بیماری های مزمن غیرواگیر بوده و در بروز بیماری هایی مانند دیابت، بیماری های قلبی عروقی از جمله پرفشاری خون، بیماری های بدخیم، کبد چرب، اختلالات گوارشی، بلوغ زودرس ، اختلالات روحی از قبیل احساس تنهایی، افسردگی.  اضطراب، کاهش  سطح اعتماد به نفس  و اختلالات متعدد عضلانی اسکلتی مانند صافی کف پا. افزایش خطر شکستگی و بروز مشکلات استخوان ران، عوارض متعدد تنفسی و اختلالات متعدد دیگر نقش دارد.

عوارض اضافه وزن بر سلامتی از سنین پایین شروع شده و تا بزرگسالی ادامه می یابد. از آنجا که این عوارض در طی زمان بروز می کند، بنابراین درمان آن در مراحلی که بیماری شکل گرفته است به تلاش زیادی نیازدارد، در نتیجه پیشگیری و کنترل اضافه وزن از سنین پایین از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و بدیهی است که پیشگیری از اضافه وزن بسیار آسان تر، ارزان تر و موثرتر از درمان آن می باشد.

چاقی مشکلات کوتاه مدت و دراز مدت زیادی برای کودکان و نوجوانان به همراه خواهد داشت. از طرفی باید  درنظر داشت که چاقی در سنین کودکی با چاقی در بزرگسالی نیز همراه است به طوری که ۹۰-۴۰ درصد کودکان چاق در بزرگسالی نیز از چاقی رنج خواهند برد.

فراوانی اضافه وزن و چاقی در مناطق مختلف ایران تفاوت های زیادی دارد. مطالعات ملی در ایران نشان داده است که به طور میانگین حدود ۱۴ درصد کودکان و نوجوانان دچار اضافه وزن و چاقی هستند. در برخی مناطق به خصوص مناطق شهری و مرفه کشور این فراوانی تا حدود ۳۰ درصد گزارش شده است. با در نظر گرفتن اینکه آمار کشوری نشان داده به طور میانگین ۴۲٫۸ درصد جمعیت بزرگسال ایرانی دچار اضافه وزن و چاقی هستند (شامل ۲۸٫۶ درصد اضافه وزن ، ۱۰٫۸ درصد چاقی و ۳٫۴ درصد چاقی مفرط)، بدیهی است باید اقداماتی بنیادی برای پیشگیری و کنترل اضافه وزن از اوان کودکی انجام شود.

هر چند نقش عوامل ژنتیکی را نمی توان نادیده گرفت، اما روند به سرعت رو به افزایش چاقی کودکان ونوجوانان در طی سال های اخیر نمی تواند ناشی از تغییرات ژنتیکی در این رابطه باشد بلکه به نظر می رسد به طورعمده ناشی از تغییرات سریع شیوه زندگی است. پژوهش های متعددی بیانگر این نکته اند که معضل  چاقی کودکی ازیک سو ناشی از تغییر الگوی غذایی و  مصرف غذاهای پرانرژی با ظاهر جذاب ولی با ارزش کم غذایی، مصرفمیان وعده های غذایی چرب یا شیرین، مصرف ناکافی مواد غذایی دارای فیبر و از سوی دیگر، کاهش فعالیت جسمی روزانه و تنش های عصبی ناشی از زندگی ماشینی حاکم در بیشتر جوامع باشد. بدیهی است که باور معمول در جامعه مبنی بر سالم تر بودن کودکان چاق هم به این مشکل دامن زده و باعث تشدید آن می شود. خلاصه ای ازاین چرخه معیوب که منجر به اضافه وزن و چاقی کودکان و نوجوانان می شود در شکل زیر نشان داده شده است.

چرخه معیوب اضافه وزن و چاقی کودکان و نوجوانان
چرخه معیوب اضافه وزن و چاقی کودکان و نوجوانان

 

عوامل موثر در بروز  چاقی دوران کودکی و نوجوانی:

عوامل بسیار زیادی در بروز اضافه وزن کودکان و نوجوانان نقش دارند و نمی توان علت واحدی برای این امر پیچیده عنوان کرد. به طور کلی دلایل اصلی آن عبارتند از : عوامل ژنتیکی ، عوامل مربوط به دوران جنینی ، نوع تغذیه و روند رشد دوران شیرخواری و کودکی، عوامل مربوط به خانواده، رژیم غذایی نامتعادل، فعالیت جسمی ناکافی، علل روحی و تنش های عصبی، عوامل محیطی از جمله نقش تلویزیون، طول مدت خواب و عوامل هورمونی.

ـ عوامل مرتبط با دوران جنینی  Embryonic obesity

شواهد متعددی مبنی بر ارتباط تأخیر رشد دوران جنینی و در نتیجه وزن کم تولد با بیماری های سنین بزرگسالی به ویژه چاقی، دیابت، بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون در سنین بزرگسالی وجود دارد. به نظر می رسد واکنش های جبرانی در جهت حفظ بقای جنین منجر به  بروز تغییرات پایدار در روند سوخت و ساز بدن و درنتیجه بیماری های سنین بعدی می شود این موضوع به  ویژه در کشورهای در حال توسعه از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که مادر بارداری که خود از دوران کودکی وضعیت تغذیه مناسبی نداشته، فرزندی با وزن کم به دنیا خواهد آورد که در معرض خطر ابتلا به چاقی و بیماری های مزمن سنین بعدی است و این چرخه معیوب در نسل های متوالی تداوم می یابد و این عامل به عنوان یکی از دلایل اساسی شیوع و بروز فزاینده بیماری های غیر واگیر درکشورهای در حال توسعه مطرح شده است.

از سوی دیگر، چاقی مادر قبل از بارداری و همچنین اضافه وزن بی رویه مادر حین بارداری هم زمینه ساز بروز بیماری های غیرواگیر فرزندان در سنین بعدی خواهد بود. بنابراین اهمیت اصلاح الگوی غذایی و دیگر  جنبه های شیوه زندگی دختران نوجوان به عنوان مادران آینده و همچنین مراقبت های دوران بارداری مادران و تاثیر این موارد در سلامت نسل بعدی نیاز به توجه بیشتری دارد.

عوامل مرتبط با دوران شیرخواری  

یافته های مطالعات متعدد بیانگر ارتباط مصرف شیر مادر با کاهش احتمال بروز چاقی و بیماری های غیرواگیر و همچنین عوامل خطرزای آن در مادر و شیرخوار بوده اند. در این زمینه می توان ازکاهش احتمال بروز چاقی، اختلالات چربی خون، پرفشاری خون، دیابت، بیماری های قلبی عروقی، پوکی استخوان و برخی بیماری های بدخیم نام برد. همچنین، نوع غذای کمکی مصرفی در دوران شیرخواری با احتمال بروز چاقی و بیماری های غیرواگیر ارتباط دارد، به نحوی که غذاهای تازه و ساده تهیه شده در منزل بر انواع تجاری آن برتری دارند.

ـ عوامل مرتبط با دوران کودکی  Toddler obesity

بسیاری کمبودهای غذایی در کودکان و نوجوانان جامعه ما کنترل شده و شرایط تغذیه ای و بهداشتی مناسب تری در اختیار ایشان قرار گرفته است ولی پیروی از سبک زندگی بی تحرک و تغییر ذائقه، آن ها را درمعرض خطر اضافه وزن و چاقی قرار داده است.

در کشور ما نیز همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه فراوانی عوامل خطرساز و همچنین ابتلا به بیماریهای غیرواگیر که فراوان ترین آنها، بیماری های قلبی ـ عروقی هستند، رو به افزایش و سن ابتلا رو به کاهش بوده است و به علاوه در سال های اخیر از یک سو فعالیت جسمانی کودکان و نوجوانان جامعه ما رو به کاهش گذاشته و تماشای تلویزیون و انواع بازی های رایانه ای جایگزین بازی های گروهی پرتحرک شده است و از سوی دیگر ذائقه آنها به جای غذاهای سنتی و میان وعده های غذایی ساده به سوی مواد غذایی پر کالری و فاقد ارزش غذایی کافی گرایش پیدا کرده است. این مجموعه عوامل باعث فراوانی اختلالات چربی های سرم در کودکان وهمچنین بروز اختلالات مختلف وزن شده اند.

ـ عوامل مرتبط با دوران نوجوانی

دوران نوجوانی از بحرانی ترین دوران های زندگی است که در آن، فرد دچار تغییرات خلق و خو شده و ازسوی دیگر با احساس استقلال از خانواده دچار تغییرات سریع در شیوه زندگی می شود. به طور معمول، در این دوران به دلیل مشغله های درسی و یا گرایش به سرگرمی های بدون فعالیت. تحرک فرد کاهش می یابد. از سوی دیگر گرایش به غذا خوردن در خارج از منزل و استفاده از انواع غذاهای فوری(Fast food)  و میان وعده های غذایی شور، چرب و یا شیرین افزایش می یابد.

ـ عدم تعادل انرژی دریافتی و مصرفی              

 یکی از دلایل زمینه ای بروز اضافه وزن، عدم تعادل بین انرژی دریافتی و مصرفی است. بدن هر فرد برای انجام اعمال حیاتی و فعالیت روزانه خود به مقدار مشخصی انرژی نیاز دارد. اگر دریافت انرژی بیش از مصرف آن باشد، فرد دچار اضافه وزن می شود  و اگر دریافت انرژی کمتر از مصرف آن باشد وزن فرد کاهش  مییابد.

دلیل افزایش چشمگیر چاقی کودکان، در سال های اخیر تنها مصرف مقدار بیشتر غذا نیست بلکه نامطلوب بودن کیفیت مواد غذایی مصرفی و همراه شدن این عوامل با کم تحرکی در این رابطه نقش به سزایی دارد. در واقع، در بسیاری از موارد اضافه وزن در اثر “بدخوری” است نه “پرخوری“.

حذف وعده های اصلی غذایی باعث کاهش سوخت و ساز بدن  میشود و در نتیجه فرد نسبت به کاهش وزن مقاوم میگردد. نخوردن صبحانه از دلایل عمده بروز چاقی است.

ـ بی تحرکی  sedentary obesity

گرایش به سرگرمی های بی تحرک، ساعت های طولانی تماشای تلویزیون و فیلم های ویدئویی و بازی های رایانه ای، شیوه زندگی امروزی را کم تحرک ساخته است. از سوی دیگر، زندگی در  خانه های کوچک و آپارتمانی مجال دویدن و بازی کردن را از کودکان گرفته است و به نوبه خود باعث گرایش بیشتر کودکان و نوجوانان به سرگرمی های کم تحرک می شود. در افرادی که بیش از ۲ ساعت از شبانه روز را صرف سرگرمی های نشسته ازقبیل تماشای تلویزیون می کنند، خطر چاقی در حدود ۲۳ درصد  افزایش پیدا  میکند.

به ازای هر یک ساعت بیشتر تماشای تلویزیون ، شیوع چاقی به میزان ۲ درصد افزایش می یابد. مصرف میان وعده های غذایی پرکالری در حین تماشای تلویزیون و همچنین گرایش به مواد غذایی پرکالری (با محتوای زیاد قند، چربی یا نمک نظیر چیپس و پفک تبلیغ شده درپیام های بازرگانی) از دیگر موارد تاثیر تلویزیون بر بروز اضافه وزن هستند.

ـ  نقش غذاهای فوری (Fast food)  fast food

خوردن غذاهای فوری  در خارج از منزل، در دسترس بودن انواع میان وعده های غذایی متنوع و پرکالری وهمچنین میل شدید به مصرف نوشیدنی های شیرین بویژه نوشابه های گازدار و آب میوه های مصنوعی و پرکالری دلیل دیگری برای چاقی در دنیای امروز است.

حتی دریافت مقادیر جزئی انرژی بیش از میزان مورد نیاز بدن، در دراز مدت منجر به اضافه وزن می شود به عنوان مثال اگر فردی روزانه یک عدد نان سوخاری بیش از نیاز بدنش مصرف کند، پس از  گذشت ۲۰ سال حدود۱۵ کیلو گرم چاق می شود؛ حال در نظر بگیرید زیاده روی در مصرف مواد با کالری بیشتر از قبیل انواع مواد غذاییچرب و یا شیرین تا چه حد منجر به اضافه وزن خواهد شد.

بنابراین افزایش در میزان انرژی دریافتی و یا کاهش درمیزان انرژی مصرفی فرد، هر قدر هم ناچیز باشد، در دراز مدت باعث بروز اضافه وزن خواهد شد.  

یافته های پژوهش های گوناگون نشان داده است که مصرف غذاهای فوری حالت اعتیادآور دارد و هر چه میزان مصرف آن در طول هفته افزایش یابد، میزان تمایل فرد به مصرف آن بیشتر می شود. روش تهیه و موادموجود در   غذاهای آماده به گونه ای است که مردم را به زیاده روی در خوردن ترغیب می کند و خطر چاقی را افزایش می دهد . غذاهای فوری علاوه بر آن که حاوی مقادیر زیادی کالری هستند با ضعیف کردن مرکز کنترل اشتها احتمال بروز چاقی را افزایش می دهند. بیشتر غذاهای فوری سرشار از کالری هستند و با خوردن تنها مقدارکمی از  آنها، میزان کالری مصرف شده توسط بدن به شدت بالا می رود. پژوهش های گوناگون نشان داده است که میزان مصرف غذاهای سالم مانند میوه و سبزی در کودکان و نوجوانانی که از غذاهای آماده استفاده می کنند کمتراز سایرین است. این نکته هم احتمال بروز اضافه وزن و چاقی را افزایش می دهد.

از سوی دیگر معمولاُ مواد غذایی مضر و پر کالری از قبیل نوشابه های گازدار و سیب زمینی سرخ شده هم به همراه غذاهای آماده مصرف می شوند که عوارض این قبیل غذاها را دو چندان می کند. غذاهای فوری سرشار ازسدیم هستند و مصرف آنها باعث می شود فرد به طور ناخواسته و بدون آنکه متوجه باشد،  مقادیر زیادی نمک دریافت کند که این امر به نوبه خود در همه سنین عوارض درازمدت زیادی در بر دارد.

ـ  تنش عصبی (استرس)

تنش عصبی به چند طریق می تواند در افزایش وزن دخالت داشته باشد و منجر به تغییراتی که در عملکرد داخلی بدن شود. مواجه شدن فرد با تنش عصبی (استرس) منجر به رها شدن هورمون های متعددی در بدن می شودکه در این حالت بدن جنبه دفاعی می گیرد و به  گونه ای عمل می کند که گویا فرد در معرض خطر قرار دارد. در نتیجه تغییراتی در  سوخت و ساز (متابولیسم)، جریان خون و تولید انرژی در بدن روی می دهد و  چنانچه فرد برای مدتی طولانی در این وضعیت بماند، خطرات جدی سلامتی وی را تهدید خواهد کرد.

 استرس مزمن به روش های زیر می تواند باعث افزایش وزن گردد:

تغییر در سوخت و ساز

افزایش اشتهای کاذب

تغییر سطح قند خون و در نتیجه تغییر خلق و خو

ذخیره چربی بویژه در ناحیه شکمی

خوردن هیجانی (به دلیل افزایش سطح کورتیزول خون و ایجاد انرژی عصبی افزون)

گرایش به غذاهای فوری

ـ  مدت و کیفیت خوابsleep obesity 2

کیفیت و طول مدت زمان خواب نقش مهمی در تعادل انرژی و  سوخت و ساز در بدن و در نتیجه  وزن بدن  دارد. کوتاه و ناکافی بودن مدت زمان خواب  و همچنین خواب نامنظم و دیر خوابیدن با افزایش نمای توده بدنی ارتباط دارد. هورمون های تنظیم کننده اشتها و مصرف انرژی در این رابطه دخیل هستند. کم بودن طول خواب باعث اختلال تعادل در ترشح هورمون ها شده و در نتیجه بر ساختار بدنی و توزیع چربی تاثیر می گذارد. از سوی دیگر، دیر خوابیدن باعث می شود روز بعد فرد دیرتر از خواب بیدار شود و فرصت کافی برای صرف صبحانه نداشته باشد، که این امر هم به نوبه خود باعث افزایش احتمال اضافه وزن خواهد شد.

آخرین پرسش ها

سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال قبلی ، کد رهگیری خود که از طریق ای میل یا SMSبرای شما ارسال شده را در این قسمت وارد کنید تا پاسخ دکتر را مشاهده فرمائید

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

سوال خود را در اینجا ثبت کنید و از سیستم کد رهگیری دریافت نمائید. پاسخ شما حداکثر تا 24 ساعت آینده از طریق  ایمیل و SMS به شما اطلاع داده خواهد شد.

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم

1
خال
مهم

سلام آقای دکتر .
من دختری 18 ساله هستم و در طرف راست بدنم متمایل به کمر و نزدیک کلیه ها ولی در سمت پشت بدنم یک خال بیضی شکل قهوه ای رنگ بدون مو و برجسته دارم که نوک این خال کمی کم رنگه و اندازه شم به اندازه ی نوک انگشت کوچیکم میشه البته کمی کوچکتر از اون و این تنها خال برجسته ای که دارم و اینکه سفید پوستم و نمیدونم این خال مادر زادی بوده یا اکتسابی ولی یادم مییاد در که این خال تازه به وجود نیومده و بوده این خال نیازی به جراحی دارد ؟؟ من دانشجوی پزشکی هستم ولی اصلا نمی تونم تشخیص بدم لطفا کمکم کنید ! با تشکر فراوان
مشاهده پاسخ دکتر
2
Pcos
مهم

Hello doctor
Sorry I'm not good at Farsi ,before 4 month the doctor told me that I have pcos from that day I lost half of my hair,Also I have lack of vitamin d3 and iron , also my hdl is high ,by the way I'm 24 years old single ,the doctor just gave me loestrin20!! But I'm afraid to take these tablets ! he told me you can use (tranexamic acid500)with(medenamic acid) im confused
I had very long strong hair ?But until now I lost half of my hair I really need ur advice
I will be thankful if u could tell me what is the best Solution for my hair I need my hair back!
مشاهده پاسخ دکتر
3
زگیل
مهم

سلام،من مبتلا به زگیل های زیادی روی دستم هستم که به درمان خیلی مقاوم هستن،جواب آزمایشم هم سالم بود و 27 سال هم سن دارم،سوال من اینه که داروی خوراکی برای زگیل هست که استفاده کنم،با تشکر مشاهده پاسخ دکتر
4
عوارض لیرز برای دختران مجرد
مهم

سلام وقت بخیر من یه دختر ۲۲ ساله و مجرد هستم میخواستم بدونم انجام لیزر برای من عوارضی نداره مثل نازایی و این مسائل؟؟ممنون میشم پاسخگو باشید مشاهده پاسخ دکتر
5
پاپول مروارید
مهم

سلام بنده پیش دکتر ارولوژی و پوست رفتم معاینه شدم تشخصی پاپول بود و گفتن مشکلی نداره دست نرن هیچ راهی به من نگفتن من شریک زندگیم راضی نیست بعد دور التم جاهایی که پاپول هست خشکه حالا لیزر هزینش چنده و دردش زیاد با پماد یا کرم قابل درمان نیست؟ مشاهده پاسخ دکتر
6
مو زائد
مهم

سلام آقای دکتر ممنونم از پاسخ و توجهتون.
من عکس آزمایش هورمونی ام رو براتون فرستادم.
من تو منطقه محروم هستم.
متاسفانه دکترمتخصص نداریم ک برم برام دارو تجویزکنن.فقط 1دکتر هست لیزر میکنه.قبلا3جلسه لیزر انجام دادم اما باز برگشتن.مشکل اصلیم حل نمیشه.اگرممکنه با توجه به شرایطم برام دارو تجویز کنید که لیزرم جواب بده.
فقط بخاطر کیستم قر ال دی میخورم 3روزه هست .قبلش دارویی مصرف نمیکردم مجددا آزمایشمو میفرستم.
مشاهده پاسخ دکتر
7
خال گوشتی
مهم

سلام خسته نباشید ...مادرمن یه خال گوشتی داشت ک چندروزه این حالت متورم شدنو سوزش داره میخواستم ببینم علتش چیه؟؟؟؟ممنون میشم راهنمایی کنید مشاهده پاسخ دکتر
8
پوست چرب .جای جوش .
مهم

با سلام خدمت دکتر عزیز.خواهش میکنم راهنمایی بفرمایید منو.من پسر بیست ساله ای هستم که از سن پونزده سالگی پوستم هیچ مشکلی نداشت .اما به خاطر داروهای هورمونی بدنسازی از همون سن صورتم شروع کرد به جوش زدن زیاد طوری که دو گونه ام مثل ابکش شده .فرورفته های زیادی هستش که عذابم میده .الان جای جوش هام مونده.صورتم فقط جوش زیر پوستی میزنه .پوستم بدنم به خصوص صورتم به حدی چربه که با دستمال کاغذی پاک میکنم دستمال خیس میشه به حدی که چربی از پوستم میره تو چشمم.کلافه شدم.موها هم همینطوره .موهامو با شامپو مخصوص موهای چرب میشورم اما یک روز بعد تمام سرم چربه.دکتر های زیادی رفتم اما گفتن ما با هورمون هات که باعث شده این جوری شه کاری نمیتونیم بکنیم فقط میتونیم شامپو و صابون بدیم همش باید یه دستمال بگیرم صورتمو پاک کنم.تو رو خدا شما بگید چی کارکنم. دارم عذاب میکشم..در ضمن جای جوش هام زیاده ولی نسبتا سطحی لیزر بهتره یا میکرودرم.در ضمن لطف بفرمایید هرینه شو بفرمایید .با تشکر فراوان مشاهده پاسخ دکتر
9
چین و چروک زیر چشم
مهم

با عرض سلام و خسته نباشید خدمت شما.ازتون یک سوالی داشتم. من 23 سالمه ولی زیر چشمام خیلی چین و چروک شده از چه روش های درمانی به جز بتاکس و روشهای تزریقی میتونم استفاده کنم؟ مشاهده پاسخ دکتر
10
جوش بعد از اصلاح

سلام آقاي دكتر وقتتون بخير پسري ١٩ ساله هستم كه با هر وسيله اي(اعم از تيغ و دستگاه اصلاح بدن و كرم موبر)كه اقدام به مو زدايي بدنم ميكنم جوش هاي زياد و قرمز رنگ همراه با خارش ناراحت كننده بوجود مياد كه گاهي اوقات اين جوش ها با تغيير رنگ،به روي بدنم باقي ميمونه،اريتيومايسين و كليندامايسين ٤ درصد هم مصرف ميكنم كه تاثير آنچناني ندارن،خواستم لطف كنيد بفرماييد براي جوش ها چكار كنم و با چه وسيله اي اصلاح كنم تا اين اتفاق نيوفته يا كمتر باشه.
تشكر فراوان از شما و سايت خوبتون
مشاهده پاسخ دکتر
« قبلی 1 2 3 4 5 6 7 ... 609 بعدی » همه
از بین بردن چین و چروک پیشانی
آنژیوگرافی
تنگی مجرای ادراری
جوانسازی پوست
متخصص ارتوپد
رژیم لاغری
اتوماسیون مالی تحت وب
درمان واریس
درمان پروستات
لیزر موهای زائد
درمان زگیل تناسلی
درمان فشار خون
درمان زگیل تناسلی زنان
ناباروری
مرکز پزشکی هسته ای
اصلاح طرخ لبخند